Khác

Dịch giả: Trần Anh Thư 

Chúng là ba anh em, một trai và hai gái. Ba đứa trẻ mồ côi.

Siméon Morlevent, 14 tuổi. Mảnh khảnh. Mắt nâu. Đầu óc thần đồng, đang học năm cuối trung học.

Morgane Morlevent, 8 tuổi. Mắt nâu. Hai tai rất to. Đứng đầu lớp nhưng lại luôn bị người lớn quên mất sự có mặt của mình.

Venise Morlevent, 5 tuổi. Mắt xanh, tóc vàng, rạng rỡ. Một cô bé ai ai cũng thích. Cô còn biết thêu dệt ra những chuyện tình cực kỳ nồng cháy cho các cô búp bê Barbie của mình.

Nhưng bọn trẻ hoàn toàn không muốn giao phó số phận mình vào tay cô bảo trợ xã hội. Chúng quyết tâm rời khỏi trại trẻ mồ côi, tìm cho mình một gia đình.

Vào lúc đó, có hai người xuất hiện. Họ đều có thể nhận nuôi chúng. Bởi thiện ý và cũng bởi ác ý. Một người không hoàn toàn tốt bụng; người kia thì sống thiếu trách nhiệm, và còn điều nữa, hai người này đặc biệt ghét nhau.

Rồi chuyện gì sẽ xảy ra ?

****

Là một trong những tác phẩm thiếu nhi hay nhất của Marie-Aude Murail, Oh boy! ra mắt năm 2000 và giành được nhiều giải thưởng, trong đó có Giải thưởng văn học viết dành cho thanh thiếu niên của Pháp.

Đó là cuốn tiểu thuyết lôi cuốn người đọc bởi các Casino xa hoa, lộng lẫy - đấu trường của mưu trí, gan lì và may rủi của những tay chơi lớn, nhữngkẻ mưu đồ xảo quyệt và những nàng mồi chài vô cùng hấp dẫn

Một thế giới mà tham sân si được đẩy lên tột đỉnh cùng với sự phản trắc lừa lọc, trong đó đàn ông sử dụng quyền lực của họ không chút khoan nhượng, đàn bà không chút ngượng ngùng, nơi chỉ có những kẻ mạnh nhất, khôn ngoan nhất mới tồn tại, và Những kẻ điên rồ phải chết.

Lối viết mạnh mẽ, khốc liệt, không kiêng dè của Mario Puzo lần này xoáy sâu vào lối sống trụy lạc của ngành công nghệ giải trí Hoa Kỳ. Từ chuyện ông nhà văn luôn cổ xúy cho quan niệm giới nữ chỉ là phương tiện cho đàn ông, cho đến cô diễn viên có đời sống tình dục lưỡng tính, tất cả đều hừng hực sức sống, rất hiện thực và sống động (thậm chí dù cuốn sách xuất bản lần đầu năm 1978).

Những mánh khóe và con người của casino cũng được tác giả vẽ ra vớinhững chi tiết thú vị. Lối sống thực dụng, với tiền bạc và nhục dục bủa vây, khiến những con người trong thế giới ấy trở nên xa lạ với đa phần cuộc sống chúng ta, nhưng cũng rất gần gũi bởi những mong muốn và đam mê đều rất thật.

Đây là cuốn sách ưa thích của Mario Puzo, chứng tỏ ông đã dày công tạo nên những nhân vật có chiều sâu. Dù họ vẫy vùng trong vòng xoáy của tiền bạc, ảo vọng, tình dục, họ vẫn có những suy tư, những lúc chiêm nghiệm cuộc sống và tất nhiên, có cả tình yêu chân thật, dù đôi khi nó lệch lạc do lối sống của chính họ.

Ghi chú: Tiểu thuyết này có nhiều đoạn có nội dung chỉ dành cho người lớn, liên quan đến bạo lực, tình dục.

Đến với Những đứa con của tự do , mục đích phá cách của Marc Levy thể hiện rõ nét để không đi vào lối mòn của các tác phẩm trước như Nếu em không phải là giấc mơ , Gặp lại , Em ở đâu... Không còn sự huyền bí vô hình, không đem đến những mộng ảo xa xôi, tác phẩm thể hiện độ gai góc, phản ảnh hiện thực trần trụi với tiết tấu nhanh, đòi hỏi độc giả đôi lúc phải biết chấp nhận sự phũ phàng, mất mát.

Những đứa con của tự do được kể lại dựa trên câu chuyện có thật ở Pháp tôn vinh những người con dũng cảm, kiên gan đã chiến đấu không mệt mỏi cho tự do, khi mà mỹ từ ấy trở nên xa xỉ trong thời đại hỗn loạn của đại chiến thế giới. Đặc biệt, những người anh hùng ấy tuổi đời con rất non nớt mà  có tư tưởng và con tim vĩ đại.

Những người con ngoại quốc đến từ nhiều quốc gia Ba Lan, Rumani, Hungari, Italia, Tây Ban Nha… lại yêu tha thiết mảnh đất đã dung nạp mình, để rồi họ cống hiến tuổi trẻ và tinh thần của mình cho quốc gia Pháp, nơi họ vĩnh viễn thuộc về, nơi mà họ tin là mùa xuân sẽ trở lại…vào một ngày nào đó…

Cha ruột của Marc Levy là một nhân chứng sống động trong thời đại hỗn loạn, nước Pháp bị Đức quốc xã chiếm đoạt không còn một chút quyền lợi nào. Và ông, một chiến sỹ cách mạng nhiều trọng trách là nhân vật chính trong câu chuyện, mang biệt hiệu Jeannot. Jeannot và cả một thế hệ trẻ chủ yếu là dân ngoại quốc đã từng sống trên đất Pháp đã tập hợp lại thành lữ đoàn 35 mang tên Marcel Langer. Ở đó họ "chưa bao giờ thừa nhận thân phận mà người ta muốn áp đặt cho mình, chưa bao giờ chấp nhận cho người ta xâm phạm đến phẩm giá con người".

Lý tưởng chiến đấu cho tự do đã gắn kết những con người ấy lại với nhau. Họ mang trong mình niềm tin mãnh liệt, lòng dũng cảm đôi lúc vượt lên tất cả mọi trở ngại để chiến đấu. Và đó cũng là cảm hứng xuyên suốt toàn bộ câu chuyện.

Lữ đoàn 35 phối hợp với quân đội địa phương chiến đấu chống lại lực lượng chiếm đóng. Họ thực hiện nhiều nhiệm vụ khác nhau nhưng tựu chung cho mục tiêu gây tổn thất, làm suy giảm lực lượng địch, tạo thời cơ cho quân đồng minh đánh trả và giành lại nền độc lập tự do cho tổ quốc.

Tuy nhiên, lý tưởng đâu phải là một thứ gần gũi, dễ nắm bắt mà đôi khi phải trả bằng xương máu của biết bao chiến sỹ, bằng nỗi sợ hãi luôn thường trực bất cứ nơi nào họ đặt chân đến, vào bất cứ lúc nào, "nỗi sợ cứ tồn tại trong mỗi ngày của bạn, trong mỗi đêm của bạn", rồi trong một giây phút kiệt sức chợt đến, họ chợt băn khoăn "liệu chỗ tận cùng có thực sự tồn tại hay không, liệu một ngày nào đó chúng ta có tỉnh khỏi cơn ác mộng mà chúng ta sống đã nhiều tháng trời hay không. 

Mình sợ, buổi sáng thức dậy, mình sợ; ở mỗi ngã ba, mình sợ họ theo mình, sợ họ bắn mình, sợ họ bắt giữ mình, sợ có những Marius và Rosine khác không trở về sau khi hành động, sợ Jeannot, Jacques và Claude bị xử bắn, sợ có điều gì xảy ra với Damira, với Osna, với Jan, vớit tất cả các cậu, những người là gia đình của mình.

Lúc nào mình cũng sợ, ngay cả khi đang ngủ. Nhưng không nhiều hơn hôm qua hay hôm kia, không nhiều hơn kể từ ngày đầu tiên mình gia nhập đội, không nhiều hơn kể từ ngày họ tước đoạt của chúng ta quyền tự do.”

Và "tiếp tục sống, tiếp tục hành động, tiếp tục tin rằng mùa xuân sẽ trở lại, điều đó đòi hỏi rất nhiều dũng cảm", nhưng vượt qua những khoảnh khắc yếu ớt ấy, các chiến sỹ tuổi 20 kiên quyết "sẽ tiếp tục sống với nỗi sợ ấy, cho đến chỗ "tận cùng", dù "chẳng biết nó ở nơi nào"…

Sống với nỗi sợ hãi và phải tuân thủ những điều lệ nghiêm ngặt của quân đội, những người trẻ tuổi phải chiến đấu với cái bụng rỗng, với giấc mơ về món bánh mì kẹp "tầm thường" mà lại vô cùng xa xôi. Thế nhưng với tình yêu, họ đã vượt lên tất cả. Tình yêu ấy thiêng liêng đẹp đẽ một cách diệu kỳ. Không những là tình yêu nước, tình cảm gia đình, tình yêu nhân loại mà mãnh liệt và da diết nhất, đó là tình yêu đôi lứa, thứ tình cảm bị cấm đối trong quân đội.

Ngập tràn trong tình yêu, những chiến sỹ quyết đoán, sắt đá nhất cũng trở nên dịu dàng, đáng yêu. Họ mộng mơ về một thế giới tốt đẹp hơn, nơi họ có thể vĩnh viễn thuộc về nhau, nơi mà con người tự do tồn tại, nơi mà họ đã không phí mạng khi giành giật nó từ tay bọn phát xít.

Tình yêu đẹp biết mấy, họ muốn được yêu biết mấy. Một gia đình hạnh phúc, với người chồng, người vợ và những đứa con thơ sống trong thời bình là cả một thế giới tươi đẹp trong tâm hồn các chiến sỹ. Hình ảnh ấy vẫn còn lưu luyến, dù đến lúc họ buộc phải rời khỏi thế gian và đi về một thế giới khác.

Sợ hãi, đớn đau, khốn cùng. Nhưng dù là nơi tận cùng của thế giới, nơi không gian tối tăm và chật hẹp, lãnh thổ chỉ có bệnh tật là chúa tể ngự trị thì niềm tin mãnh liệt của những người con ấy vẫn lớn lao, không suy suyễn. Trong nhà ngục tối tăm, họ vẫn hát vang bài ca Cồn đất Đỏ, đôi lúc pha chuyện cho cuộc đời thêm tươi vui. Chất hài hước trong gian lao đôi lúc làm tăng sinh lực sống cho những cơ thể tiều tụy, tàn tạ…

Những người con của tự do là một sự tôn vinh đẹp đẽ dành cho người nước ngoài nương náu trên đất Pháp và đã chiến đấu cho mảnh đất ấy. Và lữ đoàn 35, dù "Bị truy đuổi, chịu khốn khổ, thoát khỏi lãng quên, họ là biểu tượng của tình anh em được đào luyện trong cảnh đau khổ sinh ra từ sự chia rẽ, và cũng là biểu tượng cho sự dấn thân của những người phụ nữ, những trẻ em và những người đàn ông đã góp phần khiến đất nước chúng ta, đất nước đã bị nộp cho bọn quốc xã làm con tin, từ từ ra khỏi sự thinh lặng để cuối cùng phục sinh"…(Diễn văn của Charles Hermu, bộ trưởng bộ Quốc phòng Pháp).

Đến với Những đứa con của tự do, mục đích phá cách của tác giả thể hiện rõ nét để không đi vào lối mòn của các tác phẩm trước. Không còn sự huyền bí vô hình, không đem đến cho con người những mộng ảo xa xôi, tác phẩm thể hiện độ gai góc, phản ảnh hiện thực trần trụi với tiết tấu nhanh, làm độc giả đôi lúc phải biết chấp nhận sự phũ phàng, mất mát.

Thế nhưng, nếu bạn đã từng đọc những thiên "diễm tình" của Marc Levy như Nếu em không phải một giấc mơ, Kiếp sau, Bảy ngày cho mãi mãi, Em ở đâu?... hẳn sẽ nhận ngay phong cách "lãng mạn pha chút hài hước" đặc trưng Marc Levy, trong đó nổi lên là tình yêu.

Vì thế, khó có thể khẳng định ngay rằng đây là một thành công mới mẻ, một Marc Levy mới mẻ, thế nhưng với những ai đã bắt đầu "bội thực" với motif "yêu yêu, thơ thơ, lãng mạn, ngọt ngào, mơ mộng" quen thuộc của tác giả best-seller người Pháp này, thì đây là cách để họ khám phá một thử nghiệm mới và chờ xem Marc Levy sẽ có những sáng tạo tiếp theo nào để tên tuổi ông không bị nguội đi trong lòng người mến mộ.

Nguyên Ngọc

- “Một tiểu thuyết cảm động, đôi khi hài hước, những đứa con của tự do được viết một cách giản dị đơn giản, nhưng không phải theo lối ngây thơ, bởi những đứa trẻ này, do sớm bị đẩy vào thế giới thực đáng sợ của người lớn, đã mất đi chất ngây thơ của mình. Tiểu thuyết đã miêu tả rất thực tâm lý của những anh hùng trẻ tuổi, lòng dũng cảm và bản năng sống đã giúp họ đứng vững” – Le Monde

- “Ở đây, chúng ta không nhận ra nhà tiểu thuyết quyến rũ và nhẹ nhàng của Nếu em không phải một giấc mơ hay của Bạn tôi tình tôi. Có thể các nữ độc giả trẻ sẽ lạc lối vì đột nhiên phải đắm chìm trong nỗi khiếp sợ. Một sự táo bạo đáng khen khi dẫn dắt độc giả đến với điều mà họ không hề mong đợi” – Le Journal du Mimanche

- “Một sự tôn vinh đẹp đẽ dành cho những người nước ngoài nương náu trên đất pháp và đã chiến đấu cho mảnh đất ấy” – RTL.

Kiếp sau được tạp chí Paris Match ngợi ca là một Romeo và Juliet của hôm nay. Chàng Romeo hiện đại có tên Jonathan – một nhà phê bình hội họa danh tiếng, người say mê những tác phẩm của Vladimir Radskin như một định mệnh, và Juliet là Clara – chủ phòng tranh tại London, người được thừa kế biệt thự nơi Radskin đã sống và sáng tác cuối đời. Hai con người, hai miền đất, hai số phận đã được kết nối bằng bức tranh huyền thoại Thiếu nữ áo đỏ của Radskin. Trên hành trình đi tìm giá trị thực cho bức tranh, cả hai đã dần khám phá ra những bí ẩn về thân phận của mỗi người, về một tình yêu mãnh liệt và trắc trở từ nhiều kiếp trước. Câu chuyện kết thúc, lãng mạn và đau đớn như mối tình của Romeo và Juliet năm xưa, Jonathan đã chọn cái chết để được ở gần Clara, và để nuôi dưỡng một tình yêu bất tử, điều sẽ khiến họ thuộc về nhau mãi mãi ở kiếp sau.

Một cốt truyện hấp dẫn có sự hòa trộn của nhiều yếu tố: tâm linh, trinh thám, lãng mạn. Một lối viết không dụng đến những ẩn dụ khó hiểu. Một môtip đậm chất cổ tích. Có lẽ, những yếu tố ấy đã làm nên sự thành công cho Kiếp sau. Người ta khó có thể tìm thấy ở đây sự cách tân độc đáo nào về mặt nghệ thuật, thay vào đó, cảm xúc mãnh liệt là điểm mạnh trong sáng tác của Marc Levy nói chung, Kiếp sau nói riêng. Văn học ngày nay đang dần xa những mối tình kiểu Romeo – Juliet (Romeo và Juliet) hay Heathcliff – Catherine Earnshaw (Đồi gió hú), điều đó khiến người đọc cũng dần quên những mơ mộng về một tình yêu bất tử. Marc Levy, bằng sự mẫn cảm đặc biệt, đã biến những mơ mộng bị lãng quên ấy thành hiện thực trong cuốn tiểu thuyết của mình. Hơn cả sự say đắm thường thấy, tình yêu của Jonathan và Clara như một sự sắp đặt của vận mệnh, họ là của nhau, họ thuộc về nhau, họ sinh ra cho nhau, chết vì nhau, và tái sinh vĩnh viễn để tìm nhau. Điều đó giản dị và thiêng liêng như hơi thở, như sự sống.

Để khẳng định sức mạnh tình yêu giữa Jonathan và Clara, Marc Levy đã đặt hai nhân vật ở giới hạn cuối cùng của đời người: cái chết. Và một lần nữa, ông khiến độc giả ngỡ ngàng xúc động vì sự bất lực của cái chết trước mối tình bất tử: “Em có tin rằng người ta yêu nhau tới mức cái chết cũng không xóa được ký ức không? Em có tin rằng tình cảm sẽ tồn tại vĩnh cửu và mang lại sự sống cho con người không? Em có tin rằng thời gian có thể mãi mãi tái hợp những người yêu nhau mãnh liệt đến độ không bao giờ mất nhau? Em có tin điều đó không, Clara?”. Hai nhân vật của Marc Levy đã sống hết mình cho niềm tin ấy từ kiếp này qua kiếp khác, họ giúp độc giả nhận ra rằng: mạnh hơn cả lòng hận thù, mạnh hơn cả cái chết, nguồn năng lượng hồi sinh những linh hồn, đó là tình yêu mãnh liệt.

Với Kiếp sau, ta được gặp lại một Marc Levy trầm tĩnh, lịch lãm và hào hoa, nhà văn đã khiến nhiều độc giả Việt Nam rung động qua tiểu thuyết được xuất bản cách đây không lâu Nếu em không phải giấc mơ. Đọc Kiếp sau, nhiều người hiểu rằng tại sao Marc Levy lại có sức hút mãnh liệt đến vậy tại Pháp cũng như trên toàn thế giới, và Nếu em không phải giấc mơ cũng như Kiếp sau chỉ là bước khởi đầu ấn tượng cho sự xuất hiện của Marc Levy tại Việt Nam.

Cũng như các tác phẩm khác của Marc Levy, Em ở đâu? đi chung trên một con đường văn học của ông, riêng dành để ngợi ca tình yêu, tình bạn.

Em ở đâu? chia làm hai phần rõ rệt với nhân vật chính là Phillip, một chàng thanh niên toàn diện. Đẹp trai, thông minh, tài giỏi và chứa chan tình cảm, Phillip lẽ ra đã xứng đáng hưởng hạnh phúc tròn vẹn nếu không có những trớ trêu của số phận.Câu chuyện bắt đầu trên phi trường Neward, trong cuộc chia tay không hẹn trước của Phillip và Susan - một mối tình thanh mai trúc mã, đắm say nhất, thực sự nhất, mãi mãi ám ảnh cuộc đời Phillip. Không biết tự bao giờ, hai người bạn nhỏ hàng xóm lớn lên bên nhau, họ yêu nhau như lẽ tự nhiên của trời đất. Cùng chia sẻ tuổi thơ, cùng chia sẻ nụ hôn thứ nhất, rồi đam mê tình yêu đầu đời, tưởng chừng họ sinh ra để dành cho nhau.

Nhưng năm 14 tuổi, bi kịch xảy ra với Susan khi cha mẹ cô bị tai nạn xe hơi và qua đời. Phillip chia sẻ cùng cô mọi mất mát. Dù vậy, trái tim Susan đã bị tổn thương sâu nặng, và cô dành hết mơ ước đời người cho việc làm từ thiện, để xoa dịu những ai đã phải đau khổ như cô. Vừa học hết trung cấp, rất trẻ, Susan quyết định đến Hondurat - đất nước Trung Mỹ đang ngập trong thảm họa thiên nhiên. Họ xa nhau, và chỉ còn có thể yêu nhau, chia sẻ cuộc đời trên những lá thư. Susan đối mặt với cuộc sống gian khổ ở Hondurat, trở thành một nhân viên trợ cứu nhân đạo có uy tín, được yêu mến. Phillip bước vào đại học. Mỗi người một lý tưởng, họ vẫn yêu nhau, nhưng nỗi cô đơn dần xâm chiếm họ. Oái ăm hơn cho Phillip, khi Susan trở về, cô chỉ có vài giờ để gặp anh, cũng trên sân bay Neward, và rồi lại ra đi, vội vàng, không hứa hẹn. Lần sau nữa, cũng là như vậy. Họ biết rằng, sẽ là công bằng hơn, nếu họ chia sẻ nỗi cô đơn của mình với những cuộc đời khác. Nhưng điều đó thật không dễ dàng. Susan tìm hơi ấm ở nhiều người không quen biết. Phillip kết hôn với một người con gái khác, đó là Mary. Một vài lá thư nữa, rồi họ mất dấu trong đời, dù mãi ám ảnh nhau.

Phần hai xoay quanh cuộc đời của Phillip và Mary. Quen nhau, cùng đi chơi hơn một năm, như Phillip không tiến gần hơn vì vẫn gắng đợi người yêu. Nhưng rồi khi mất Mary, Phillip mới hiểu, đó là cuộc sống thực tại của mình. Không nồng nàn, cuống quýt, điên cuồng, nhưng đó là hơi thở ấm áp để mỗi sáng thức dậy không cô độc. Hôn nhân phẳng lặng, giấu phía sau là nỗi buồn của Phillip. Và nó bùng lên khi Phillip hay tin Susan đã chết, cô trao gửi con gái với một người tình xa lạ cho anh nuôi dạy. Một người đau khổ, một người tức giận, những đứa trẻ bị tổn thương, gia đình Phillip đứng trước mối đe doạ tan vỡ. Chỉ có tình thương yêu của họ, mối động tâm xa xót trước những tâm hồn bé dại, những số phận tội nghiệp mới khiến họ vượt lên được mất mát, giúp nhau vững bước. Hơn thế, niềm hạnh phúc trọn vẹn sau gần 20 năm chung sống mới thực sự hạ cánh trên mái nhà của Mary và Phillip.

Câu chuyện ngợi ca tình yêu, tình bạn, tình cha con, mẹ con, và bao trùm tất cả là tình người. Một điều tuyệt đẹp nữa, chính là tất cả tình cảm đó đều được chan hòa vào một lý tưởng sống, một bản lĩnh sống hết sức nồng nhiệt của tuổi trẻ.