Văn học về người lính — đề tài muôn đời không lỗi thời trong văn chương Việt

Văn học về người lính — trọng tâm của NXB Quân đội Nhân dân

NXB Quân đội Nhân dân là cơ quan xuất bản chuyên ngành quân sự của Quân ủy Trung ương và Bộ Quốc phòng. Chính vì vậy, đây luôn là đơn vị đặt ưu tiên vào việc tìm kiếm bản thảo và phát hành sách văn học phục vụ cán bộ, chiến sĩ và nhân dân.

Trong buổi gặp mặt các nhà văn đã có tác phẩm in tại nhà xuất bản, Đại tá, Thạc sĩ Kiều Bách Tuấn — Giám đốc NXB — đã thẳng thắn chia sẻ về chủ trương và định hướng phát triển mảng sách văn học.

Vai trò của sách văn học đối với người chiến sĩ

- Sách văn học có ý nghĩa ra sao với NXB Quân đội Nhân dân?

- Trong đời sống xã hội, sách văn học vốn đã có vị trí rất quan trọng. Riêng trong lực lượng vũ trang, văn học còn góp phần vun đắp và nuôi dưỡng tâm hồn người chiến sĩ. Thông qua hình tượng và câu chuyện cụ thể, văn học bồi bổ chiều sâu tinh thần cho người lính.

Định hướng này gắn liền với NXB ngay từ những ngày đầu ra đời. Năm 1947, tiểu thuyết Xổng cũi của nhà văn Nguyễn Công Hoan được coi là tác phẩm mở màn cho dòng văn học "lực lượng vũ trang — chiến tranh cách mạng" tại NXB Vệ Quốc quân — tiền thân của NXB Quân đội Nhân dân ngày nay. Chính sự gắn bó hữu cơ giữa văn học và đời sống người lính đã xác lập sách văn học là mảng sách chiến lược từ những ngày đầu.

Di sản văn học đề tài người lính

- NXB từng phát hành những tác phẩm nào về đề tài chiến tranh cách mạng?

- Đề tài này từng có giai đoạn nở rộ rực rỡ và phong phú trong văn chương. Vùng trời, Sao đen, Ông cố vấn... cùng rất nhiều tác phẩm khác đã in đậm trong lòng bạn đọc nhiều thế hệ. Hầu như nhà văn lớn nào trong giai đoạn trước cũng để lại ít nhất một tác phẩm viết về người lính.

Đề tài người lính trong thời kỳ hòa bình

- Thời đất nước hòa bình, đề tài người lính có còn hấp dẫn các nhà văn?

- Đó là mảng đề tài không bao giờ lỗi thời. Tuy nhiên, cách tiếp cận và chất lượng tác phẩm phụ thuộc vào bối cảnh xã hội từng giai đoạn và tầm nhìn của mỗi cây bút.

Lịch sử nước ta ghi dấu biết bao trận chiến hào hùng, nhiều câu chuyện về chiến tranh giải phóng và bảo vệ Tổ quốc — cả trong thời chiến lẫn thời bình xây dựng đất nước. Nguồn chất liệu cho văn học không bao giờ cạn, và đây cũng chính là định hướng mà NXB Quân đội Nhân dân kiên trì theo đuổi.

Trại sáng tác và những tác phẩm nổi bật

- NXB đã triển khai những hoạt động cụ thể nào để phát triển văn học về người lính?

- Kế thừa truyền thống, Tổng cục Chính trị đã chỉ đạo NXB tổ chức các trại viết văn — vừa là cách phát triển nguồn bản thảo vừa là nơi tìm kiếm tác giả phù hợp với định hướng đề tài.

Trong hai năm 2015–2016, NXB tổ chức được 3 trại sáng tác, nhận về gần 70 tác phẩm, trong đó 30 tác phẩm được xuất bản. Nhiều tác phẩm gây tiếng vang như Mưa đỏ và Gió xanh của nhà văn Chu Lai, Bác Hồ và người chiến sĩ của Lê Huy Quang, Xóm chợ của Nguyễn Hiền Lương.

Quy mô xuất bản và hướng đến xuất bản điện tử

- Mỗi năm NXB xuất bản bao nhiêu đầu sách văn học?

- Chúng tôi ra khoảng 70 tác phẩm văn học mỗi năm — không phải con số lớn, nhưng NXB luôn đặt chất lượng lên trên số lượng. Trong đó có nhiều tác phẩm đoạt giải thưởng, như tiểu thuyết Mưa đỏ của Chu Lai nhận giải Hội Nhà văn năm 2016.

Ngoài mảng văn học, NXB còn xuất bản sách quân sự, huấn luyện chiến đấu, lịch sử, hồi ký tướng lĩnh, sách chính trị và sách giới thiệu văn hóa quân sự thế giới.

Hiện NXB đang triển khai dự án xuất bản điện tử, bước đầu số hóa những tác phẩm tiêu biểu và kinh điển, hướng đến xây dựng kho tài nguyên số phục vụ bạn đọc khắp nơi.

Khám phá thêm sách văn học đề tài người lính tại Truyện Ngược.