Tuyển tập 'Một Nửa Làm Đầy Thế Giới': Những Phận Đời Phụ Nữ Đầy Trắc Ẩn

Cuộc thi viết "Một nửa làm đầy thế giới" được NXB Văn hóa — Văn nghệ TP.HCM phát động với nguồn kinh phí từ dự án gắn liền với Giải LiBeratupreis Frankfurt 2018. Đây là giải thưởng được trao hàng năm bởi Litprom — tổ chức chuyên quảng bá văn học châu Á, châu Phi và Mỹ Latin tại Frankfurt — nhằm ghi nhận những tác giả xuất sắc đến từ các vùng đất này.

Năm 2018, nhà văn Nguyễn Ngọc Tư trở thành chủ nhân của giải thưởng danh giá ấy. Ngoài phần thưởng dành cho cá nhân, bà còn được nhận thêm một khoản tài trợ để thực hiện một dự án viết lách dành riêng cho phụ nữ Việt Nam. Nhà văn đã quyết định dùng khoản kinh phí này để tổ chức cuộc thi truyện ngắn "Một nửa làm đầy thế giới".

Sau quá trình tuyển chọn kỹ lưỡng, cuộc thi đã xác định được những tác phẩm xuất sắc nhất. Lễ tổng kết và trao giải diễn ra vào ngày 20/10 tại Đường sách Nguyễn Văn Bình, TP.HCM. Giải nhất thuộc về Tống Phước Bảo với truyện Tràng Phan; giải nhì trao cho Võ Đăng Khoa qua tác phẩm Con bén; hai giải ba lần lượt thuộc về Cát Lâm (Giấc mơ rơi ở chân cầu) và Phan Đức Lộc (Đường về Sai Chản). Ngoài ra, ban tổ chức trao thêm 5 giải tư và một giải bình chọn từ phía người đọc.

Kéo dài suốt 10 tháng, cuộc thi đã thu về 1.419 truyện ngắn dự thi. Mỗi tháng, ban tổ chức mời một nhà văn tham gia vào hội đồng thẩm định. Ban giám khảo gồm GS.TS Huỳnh Như Phương, nhà văn Nguyễn Ngọc Tư và nhà báo Đinh Thị Phương Thảo đã lựa chọn ra 19 truyện ngắn xuất sắc vào vòng chung kết, rồi tập hợp xuất bản thành tuyển tập Một nửa làm đầy thế giới.

Sức lan tỏa của cuộc thi vươn ra cả cộng đồng rộng lớn hơn. Bà Đinh Thị Phương Thảo — Giám đốc kiêm Tổng biên tập NXB Văn hóa — Văn nghệ TP.HCM — cho hay không chỉ tác giả, các bạn đọc cũng hào hứng tham gia: khoảng 6.000 thành viên đã bình luận dưới từng tác phẩm đăng trên fanpage của cuộc thi.

Nhà văn Mường Mán nhận định những tác phẩm được chọn mang nội dung chân thực, hướng về điều tốt đẹp, đậm tính văn học, đọc xong để lại dư vị ấm áp lâu dài trong tâm trí người đọc.

GS.TS Huỳnh Như Phương đánh giá: "Những người phụ nữ trong các tác phẩm tạo nên thế giới riêng của họ, đồng thời làm tròn đầy sự hiện hữu của cõi nhân sinh". Theo ông, những truyện ngắn được tuyển chọn là tiếng cảnh tỉnh về thực trạng gia đình và xã hội Việt Nam đương đại — từ bạo lực, bẫy giăng, phản bội đến nguy cơ đổ vỡ. Trong vòng xoáy đó, những người phụ nữ bé nhỏ phải gánh chịu tất cả. "Nhờ sự tinh nhạy và thiên tính của nữ giới, họ tìm cách chữa lành những vết thương, bồi đắp sức mạnh cho chính mình và cho cả cuộc đời này", GS nhận xét.

Nhà văn Nguyễn Ngọc Tư cho rằng các tác phẩm trong Một nửa làm đầy thế giới được chắt lọc từ giọng văn chân thành, không chủ ý thể hiện kỹ thuật: "Dường như ranh giới giữa văn chương và hiện thực biến mất, nên các nhân vật hiện ra sống động như ta đã gặp đâu đó quanh mình. Như nghe được tiếng thì thầm và tiếng khóc của họ".

Tuy vậy, tác giả của Cánh đồng bất tận cũng nhận ra một điều còn thiếu: các truyện ngắn chủ yếu thể hiện lòng trắc ẩn với những người phụ nữ hiền lành chịu nhiều thiệt thòi, nhưng chưa khắc họa đủ nét hình ảnh những người phụ nữ dũng cảm vươn lên đấu tranh chống bất công và biết trân trọng chính mình.