Thư Viện Sống – Khi mỗi con người là một cuốn sách biết nói

Thư Viện Sống – Trải nghiệm đọc sách chưa từng có tại Việt Nam

Dự án The Human Library Vietnam (Thư Viện Sống Việt Nam) đã tổ chức hai ngày sự kiện tại Đại học Lao động – Xã hội, thu hút sự quan tâm nồng nhiệt của giới trẻ và các bậc phụ huynh. Đây là lần đầu tiên một Thư viện Sách Sống xuất hiện trên đất Việt Nam – nơi mỗi "cuốn sách" là một con người thật bằng xương bằng thịt, mang những câu chuyện đời thực và sẵn lòng chia sẻ với người đọc về những gì mình đã trải qua.

Những "đầu sách" kể chuyện bằng chính cuộc đời mình

Trong một xã hội mà mọi người đều có quyền được sống, được yêu thương và được tôn trọng bất kể sự khác biệt về giới tính, độ tuổi hay xu hướng tình dục, vẫn còn không ít những người không thể cất lên tiếng nói của chính mình.

Thư viện Sống thu hút sự quan tâm của giới trẻ Hà Nội

"Đầu sách" mang tên "Song tính" (Linh Nguyễn) bộc bạch: "Mỗi người sinh ra đều mang trong mình cả hai chiều song tính, chỉ là bản thân mỗi người thiên về phía nào mà thôi."

"Đầu sách" với chủ đề "Xâm hại" (Nhữ Hương Trà) thổ lộ: "Tôi là nạn nhân của một xã hội mà trẻ em không được dạy cách phản ứng khi bị xâm phạm thân thể, không được giáo dục về giới tính." Thông điệp bạn muốn truyền đi là: "Hãy hành động để thay đổi nhận thức – dạy con những điều tế nhị chính là điều quan trọng và cấp thiết nhất."

"Đầu sách" chuyển giới nữ La Lam – người dân tộc Thái – từ thuở nhỏ đã biết rõ mình muốn được sống như một người phụ nữ. Chị tìm được hạnh phúc sau khi được chuyển giới, được tự đặt tên mình và sống thật với bản sắc giới của mình. Con đường chị đi không hề bằng phẳng: bị kỳ thị từ xã hội, nhà trường đến gia đình, những trang nhật ký ghi chép cuộc sống của mình đã bị mẹ thiêu hủy.

Đầu sách chuyển giới nữ La Lam

Nhưng từ chính nghịch cảnh đó, chị nuôi dưỡng ước vọng biến cuộc đời mình thành một bộ phim. Chị thi đậu vào Đại học Sân khấu và Điện ảnh, xây dựng được mối tình đẹp và gặt hái nhiều thành tựu: hoa khôi, người mẫu, diễn viên. Ước mơ của chị là đóng góp xây dựng một kênh truyền hình của cộng đồng LGBT để xã hội có cái nhìn cởi mở và bao dung hơn.

"Đầu sách" với chủ đề "Bạch tạng" (Vũ Khánh Vân) giải thích: "Bạch tạng trong quan niệm dân gian xưa được gọi là 'đứa con của mặt trăng'. Đây không phải bệnh, không lây nhiễm – chỉ đơn giản là một biến đổi gen bình thường của cơ thể. Cứ 7.000 người mới có một người mang gen bạch tạng, và phải đến 20.000 người mới có một người bạch tạng thực sự."

Đầu sách "Bạch tạng"

Thị lực của Vân chỉ đạt 0,5/10, buộc chị phải nheo mắt và nhìn chếch khi tiếp xúc với người đối diện. Khi ra ngoài trời nắng, da chị không thể sạm lại mà bị bỏng và nguy cơ ung thư da gấp 20 lần người bình thường. Nhiều người Việt gặp chị thường buột miệng chào bằng tiếng Anh vì vẻ ngoài khác biệt của chị.

Dự án và tầm lan tỏa

Tổng cộng 20 "đầu sách" đã cùng nhau tạo nên Human Library (Thư viện Sống) đầu tiên tại Việt Nam – những con người chứa đựng trong mình những câu chuyện cuộc đời, những nỗi lòng, gian nan và nghị lực phi thường. Dự án nhận được sự quan tâm và ủng hộ của Bộ Lao động & Thương binh Xã hội, Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam cùng nhiều tổ chức xã hội dân sự khác.

Trong hai ngày diễn ra sự kiện, dự án đã tạo ra không gian an toàn và cởi mở cho cả hai phía, tiếp đón hơn 500 người đọc với hơn 800 lượt mượn sách sống và nhận về nhiều phản hồi tích cực ấm lòng.

Lê Anh Thư – đầu sách "Trầm cảm" đồng thời là Trưởng Ban Tổ chức dự án Thư viện Sống

Lê Anh Thư, du học sinh tại Oberlin College (Mỹ), người mang bản quyền dự án về Việt Nam, từng trải qua giai đoạn trầm cảm nặng nề. Chị chia sẻ với người đọc: "Bất kỳ ai cũng có thể bị trầm cảm. Tôi đã từng cắt tay trong khoảnh khắc tuyệt vọng, may mắn được cứu và hôm nay tôi là Trưởng Ban Tổ chức Human Library. Điều tôi muốn nhắn gửi là: Hãy quan tâm và chú ý đến những người xung quanh – đôi khi chỉ một hành động nhỏ thôi cũng đủ thay đổi cả một cuộc đời."

Động lực thôi thúc Lê Anh Thư tổ chức dự án tại Việt Nam là khát vọng xóa bỏ định kiến và sự kỳ thị đối với những vấn đề nhạy cảm như ma túy, tự hoại, đồng tính, chuyển giới, bạo lực gia đình... đồng thời nâng cao nhận thức về quyền tự do cá nhân, bình đẳng và sự đồng cảm trong cuộc sống.

"Mỗi chúng ta đều là một câu chuyện"

Sau hai ngày ngắn ngủi, những "cuốn sách sống" trở lại nhịp sống bình thường, nhưng không ít người trong số họ đã kết nối được với bạn đọc và duy trì mối liên lạc ấy về lâu dài.

Ban Tổ chức Human Library (Thư viện Sống) ấp ủ tham vọng đưa mô hình "sách sống" đến các tỉnh thành khác trên cả nước, trước tiên là TP. Hồ Chí Minh và Đà Nẵng.

Đỗ Đức Sơn – Trưởng Ban Truyền thông dự án – cho biết: "Dù Việt Nam ngày càng phát triển và hội nhập quốc tế, vẫn còn đó những định kiến lạc hậu về những người 'không giống số đông'. Với Human Library Vietnam, chúng tôi muốn tạo dựng một không gian bình đẳng nơi mọi câu chuyện và mảnh đời đều được lắng nghe và trân trọng, đúng với thông điệp của chương trình: 'Mỗi chúng ta đều là một câu chuyện'."

Sách Sống là gì?

Dự án Human Library (Thư viện Sống) được tổ chức lần đầu tiên tại Đan Mạch vào năm 2000 và nay đã hiện diện tại hơn 70 quốc gia trên thế giới. Về bản chất, đây là một thư viện theo đúng nghĩa, nhưng thay vì những cuốn sách in trên giấy, mỗi "cuốn sách" là một con người thật với những trải nghiệm sống thật của chính họ. Tháng 7/2016, Lê Anh Thư đã chính thức đưa bản quyền dự án về Việt Nam.