Thơ Tagore - di sản thi ca vĩnh cửu dành cho nhân loại

Thơ Tagore — lần đầu xuất hiện trong ấn bản song ngữ Việt-Anh

Lần đầu tiên trong lịch sử xuất bản Việt Nam, ba thi tập của Rabindranath Tagore gồm Lời Dâng (Gitanjali), Tâm tình hiến dâng (The Gardener) và Tặng vật (Lover's Gift) được hội tụ trong cùng một cuốn sách với định dạng song ngữ Việt-Anh. Trong hoàn cảnh bản gốc tiếng Bengali chưa dễ tiếp cận, việc in kèm phần tiếng Anh do chính Tagore và các cộng sự chuyển ngữ là một đóng góp đáng ghi nhận của dịch giả và Nhà xuất bản Kim Đồng.

Bài dẫn nhập giàu tâm huyết của dịch giả Đỗ Khánh Hoan

Với những độc giả muốn thấu hiểu Tagore và thế giới thơ ca của ông, bài giới thiệu dài 40 trang của dịch giả Đỗ Khánh Hoan chính là điểm sáng đặc biệt của cuốn sách. Qua từng trang, dịch giả nhẹ nhàng dẫn người đọc ngược dòng thời gian, khám phá bề dày văn hóa và tôn giáo Ấn Độ từ thuở khai nguyên cho đến thời đương đại.

Nhờ đó, ta nhận ra thơ Tagore không phải loài thực vật ngoại lai được cấy ghép, mà chính là hoa trái nảy sinh và lớn lên từ mảnh đất Ấn Độ. Tagore không phải kẻ lữ hành cô độc mà là một trong những tinh hoa kiệt xuất và độc đáo nhất của nền văn minh Ấn Độ cận đại.

Lý tưởng và tâm thức của Tagore

Điều đó không có nghĩa là giản lược hóa Tagore cùng thi ca của ông. Bởi như dịch giả nhận xét rất xác đáng: "Lý tưởng đưa ông xa mọi người, song cũng đưa ông gần tất cả." Và như chính Tagore bày tỏ vào năm 1916: ông hiểu tiếng nói mình quá mỏng manh để vượt lên giữa sự náo nhiệt của thời đại vội vàng, và bất kỳ đứa trẻ lang thang nào cũng có thể khoác cho ông hai chữ "viển vông". Thế nhưng đến cùng, chính sự "viển vông" đó lại là một trong những phẩm chất thiết yếu làm nên tính người trong mỗi chúng ta.

"Bạn đọc, bạn là ai trăm năm về sau đang đọc thơ tôi? Rất tiếc chẳng làm sao gửi cho nhau bông hoa duy nhất trong sắc xuân tràn trề, ánh vàng độc nhất từ lớp mây đằng kia. Xin mở toang cửa nhìn bốn phương trời."

Đó là lời nhắn nhủ của nhà thơ trong bài số 28 tập Tâm tình hiến dâng. Với Tagore, cuộc đời quá bao la và tươi đẹp để có thể gói trọn trong hàng nghìn, hàng vạn vần thơ mà trao gửi đến bạn đọc.

Mỗi bài thơ là tiếng gọi thức tỉnh tâm hồn

Mỗi bài thơ của Tagore, dù khác biệt về đề tài và bút pháp, đều có thể xem là một tiếng gõ khẽ nhưng tha thiết, thôi thúc người đọc mở rộng lòng đón nhận cuộc sống và yêu thương nó bằng trọn vẹn tâm can. Giống như cách ông tiếp tục sống và trân trọng yêu thương sau những mất mát liên tiếp trong gia đình, sau những đau thương mà quê hương Ấn Độ phải gánh chịu.

Như câu mở đầu bài số 27 tập Tâm tình hiến dâng: "Hãy tin tưởng dù tình yêu mang lại khổ đau. Chẳng nên khép kín tâm hồn, em ạ." Sự hiến dâng trọn vẹn ấy, Tagore dành để giao hòa với thế giới xung quanh — dù ở đầu kia là thần linh hay con người, muôn thú hay cỏ cây, đấng tối thượng hay người thân yêu, hay thậm chí là người hoàn toàn xa lạ.

Nhịp cầu nối liền những tâm hồn

Khi trở thành người châu Á đầu tiên đón nhận vinh dự Nobel Văn học năm 1913, Tagore đã mượn ý thơ trong bài số 63 tập Lời dâng: "Dẫn tôi tới ngồi trong ngôi nhà xa lạ, ngôi nhà không phải của tôi, rồi giới thiệu cùng bạn bè chưa hề quen biết, người đã đem nơi xa xôi tới chỗ gần gụi và biến kẻ xa lạ thành anh em."

Cuốn Thơ Tagore, với những bài thơ được dịch giả Đỗ Khánh Hoan chuyển ngữ và giới thiệu, chính là một sợi dây diệu kỳ có sức mạnh "đem nơi xa xôi tới chỗ gần gụi và biến kẻ xa lạ thành anh em".

Tìm đọc tập thơ tại: Thơ Tagore trên Truyện Ngược.