Thế giới năm 2030: Bảy dự báo từ lăng kính tính hiện đại – Jacques Attali

Giới thiệu sách Lịch sử của tính hiện đại tại Hà Nội

Đây là nội dung trọng tâm của buổi ra mắt cuốn sách Lịch sử của tính hiện đại của tác giả Jacques Attali diễn ra tại Trung tâm Văn hóa Pháp L'Espace. Buổi sự kiện có sự tham gia của dịch giả Tiết Hồng Thái, nhà phê bình Phạm Xuân Nguyên và GS. Chu Hảo, nguyên Giám đốc NXB Tri thức.

Tính hiện đại là gì?

Tính hiện đại, về bản chất sâu xa, là điều mới nhất trong mỗi thời điểm. Dịch giả Tiết Hồng Thái đúc kết quan điểm chủ đạo xuyên suốt tác phẩm đậm tính triết học này: "Tính hiện đại chính là sự chiếm hữu của cái mới."

Dựa vào vốn kiến thức liên ngành – lịch sử, kinh tế chính trị, tôn giáo, khu vực học, khoa học luận – tác giả phác thảo toàn bộ lịch sử nhân loại qua lăng kính tính hiện đại. Jacques Attali chỉ ra rằng sự thắng thế của những cái mới, không chỉ qua tăng trưởng tri thức mà còn qua biến đổi tinh thần nhân loại, chính là động lực làm thay đổi toàn bộ lịch sử.

Ba làn sóng hiện đại trong lịch sử nhân loại

Tính hiện đại bản thể – Buổi sơ khai

Ở giai đoạn sơ khai, cái mới chính là sự xuất hiện của 'tính người': con người biết mình là ai, phân biệt được bản thân với tự nhiên. Từ đó họ lấy con Người làm nền tảng để xây dựng các thiết chế xã hội và tinh thần. Văn minh Hy – La là đại diện điển hình nhất.

Tính hiện đại của đức tin – Thời Ki tô giáo

Làn sóng hiện đại thứ hai gắn liền với sự ra đời và lớn mạnh của Ki tô giáo: đức tin chiếm lĩnh vị trí trung tâm, thay thế cho lý tính trần thế. Điều thú vị là vào thời điểm ấy, hiện đại là từ bỏ của cải để dâng cho nhà thờ, còn tin vào lý tính lại bị coi là lạc hậu.

Tính hiện đại của Lý tính – Thời hiện tại

Làn sóng hiện đại đang ngự trị là tính hiện đại của Lý tính. Nó không chỉ sinh ra nền khoa học kỹ thuật vượt trội mà còn tạo dựng những xã hội duy lý, tôn vinh dân chủ, thị trường và kỹ trị. Tác giả phân tích sắc bén tính hai mặt của sự sùng bái lý trí đang đồng thời kiến tạo và hủy diệt chúng ta.

Bảy dự báo cho thế giới năm 2030

Bảy hiện tượng mà Jacques Attali dự báo sẽ xảy ra trên thế giới vào năm 2030 được rút ra từ phân tích về tính hiện đại, cụ thể là: Hiện tượng nhân tạo, Phi hiện đại, Thần quyền, Chủng tộc, Sinh thái và Cải biên.

Các diễn giả nhấn mạnh vào sự phức tạp của tính hiện đại trong bối cảnh hiện nay, khi những giá trị cũ quay trở lại "phục thù" như chủ nghĩa dân tộc cực đoan, đức tin can thiệp vào xã hội bán thế tục, tư duy hậu hiện đại. Trong khi những giá trị mới đang dần thống trị thì chúng ta lại không thể kiểm soát hay dự báo được: sinh sản nhân tạo, biến đổi khí hậu, thực phẩm biến đổi gen.

Trong những trang kết của cuốn sách, giải pháp tác giả hướng tới không phải chủ nghĩa hoài nghi hư vô, mà là tinh thần dấn thân nhập thế: con người cần tiến gần hơn đến một lý trí hòa giải với đức tin, để vượt thoát khỏi sự tha hóa của tính duy lý mù quáng.

Đôi nét về tác giả Jacques Attali

Jacques Attali là nhà lý luận kinh tế và xã hội, nhà văn, cố vấn chính trị của Tổng thống François Mitterrand từ năm 1981 đến 1991. Ông đã chắp bút và biên soạn hơn 70 đầu sách trải rộng nhiều lĩnh vực: tiểu luận, tiểu thuyết, kịch bản, tiểu sử, hồi ký và truyện kể cho trẻ em. Ông còn là nghệ sĩ piano chuyên nghiệp và thành viên Ban Giám đốc Bảo tàng Orsay.

Tác phẩm của ông đã được chuyển dịch ra hơn 20 ngôn ngữ và bán được hơn 8 triệu bản khắp thế giới. Năm 2009, tạp chí Foreign Policy đưa ông vào danh sách "100 nhà tư tưởng hàng đầu thế giới".