Người Hà Nội Xưa và Nay Qua Hai Cuốn Tản Văn Về Kinh Kỳ

Hà Nội, mũ rơm và tem phiếu và Hà Nội quán xá phố phường là hai tập tản văn chứa đựng những chiêm nghiệm và cảm xúc chân thành về mảnh đất Thăng Long ngàn năm văn hiến. Hai tác giả mang đến những "hệ quy chiếu" hoàn toàn khác nhau để cảm nhận về nơi chốn gắn bó và yêu mến. Nhân dịp ra mắt hai tác phẩm, nhà văn Trung Sĩ và Uông Triều đã có buổi giao lưu, trò chuyện sôi nổi với bạn đọc trong talkshow "Hà Nội trong mắt ai".

Hà Nội trong ký ức của nhà văn Trung Sĩ

Buổi giao lưu bắt đầu bằng những hồi ức về Hà Nội trong trang viết của nhà văn Trung Sĩ — một Hà Nội chưa xa lắm, vẫn còn vang vọng tiếng tàu điện leng keng. Những ngày giáp Tết, tiếng pháo tép lách tách rộn ràng khắp ngõ hẻm, xác pháo đỏ rải đầy khắp lòng đường.

Như bao người bạn cùng trang lứa, cậu bé Trung Sĩ ngày ấy cũng dành dụm từng đồng xu nhỏ để mua pháo. Âm thanh lách tách của những tràng pháo đã trở thành ký ức đẹp khó phai, được ông ghi lại với sự trân trọng và nồng ấm trong Hà Nội, mũ rơm và tem phiếu.

Hà Nội ẩm thực trong mắt Uông Triều

Nhà văn Uông Triều thì say mê vì sự phong phú của ẩm thực Hà Nội — đó cũng chính là lý do Hà Nội quán xá phố phường dành nhiều trang giấy cho chuyện ăn uống và hàng quán. Anh kể: khi mới ra Hà Nội, nghe người ta mách món này phải ăn chỗ kia mới ngon, anh không tin ngay, tự mình lê la thử khắp chốn để đối chiếu. Tay ghi chép, miệng nhấm nháp, anh kiên nhẫn ghi lại từng trải nghiệm.

Những ai từng trải qua những năm sinh viên khó khăn ở Hà Nội hẳn không thể quên cảnh ăn cơm hàng cả tháng, ghi nợ dài dài. Chủ quán ngày ấy cũng rộng bụng: ai ăn bao nhiêu cứ để ghi vào sổ, có người ra trường đi làm mấy năm mới quay lại trả — cũng chẳng ai kêu ca.

Hà Nội ngày nay: dễ dãi hơn xưa?

Dù đã dành nhiều trang viết khen ngợi Hà Nội, nhà văn Uông Triều vẫn thẳng thắn phê phán một điều: người Hà Nội ngày nay nói tục quá nhiều, nhất là tại các khu chợ hay phố xá buôn bán tấp nập. Những ấn tượng không mấy đẹp như "bún mắng, cháo chửi" cũng từ đó mà ra.

Nhà văn Trung Sĩ đồng tình và luyến tiếc: khi ông còn nhỏ, không có học sinh nào dám nói tục hay chửi bậy — ai cũng hiểu đó là điều xấu hổ. Lũ trẻ đi đâu về đều thưa gửi cha mẹ đàng hoàng. Chính những biểu hiện nhỏ trong cách ăn nói, ứng xử đó đã tạo nên nét thanh lịch đặc trưng của người đất Tràng An.

Hà Nội ngày nay dường như đang bớt khắt khe hơn — bớt khắt khe trong ngôn ngữ, trong ứng xử và cả trong chuyện ăn uống. Vì vậy mới có những quán phục vụ miếng thịt dai nhách với giá chẳng rẻ và thái độ hời hợt, mà khách vẫn đông nghịt.

Hà Nội — thành phố đang trưởng thành

Dù có những ý kiến trái chiều về Hà Nội hôm nay, cả hai tác giả lẫn khán giả đều đồng lòng: Hà Nội hiện tại là một đô thị lớn đang trong giai đoạn chuyển mình sâu sắc. Thành phố này — như một "gã choai chưa biết sợ" — cần thêm thời gian để tự hoàn thiện và trưởng thành hơn.

Mỗi chúng ta đều có thể đóng góp để Hà Nội thanh lịch hơn, khởi đầu từ những việc nhỏ: bỏ thói quen nói tục, tập xếp hàng trật tự, tuân thủ luật giao thông, hình thành lối ứng xử văn minh. Từ đó, mỗi cá nhân lan tỏa nếp sống đẹp tới những người xung quanh.

Nhà văn Uông Triều cũng nhắc đến cầu Long Biên — một "nhân vật" đặc biệt của Hà Nội. Bên cạnh Nhà Hát Lớn và những biệt thự phố cổ, cây cầu này là công trình kiến trúc Pháp hiếm hoi còn bảo tồn nhiều nét gốc, gần với thiết kế ban đầu nhất. Bởi vậy, việc giữ gìn và phát huy giá trị cầu Long Biên là điều cấp thiết cần được chú tâm, để biến nó thành điểm đến hấp dẫn cho tất cả những ai yêu mến Hà Nội.

Dù gắn bó với Hà Nội cả đời hay chỉ là khách ghé thăm, ai cũng có cách riêng để cảm nhận thành phố này. Từ những cảm xúc chân thành đó, chúng ta vun đắp tình yêu với Hà Nội, để thành phố ngàn năm tuổi ngày càng dịu dàng và đáng sống hơn.