Hành trình hai năm tạo nên sách tranh 'Cái Tết của mèo con'

Hành trình hai năm tạo ra sách tranh 'Cái Tết của mèo con'

Cái Tết của mèo con được nhà văn Nguyễn Đình Thi sáng tác năm 1961, là tác phẩm đã gắn bó với bao thế hệ thiếu nhi Việt Nam. Sau hai năm miệt mài lao động nghệ thuật, họa sĩ Đặng Hồng Quân đã mang tác phẩm kinh điển này trở lại với diện mạo hoàn toàn mới — một cuốn sách tranh sống động, tươi sáng và giàu ý nghĩa. Dưới đây là những chia sẻ của họa sĩ về quá trình thực hiện.

Cơ duyên và sự chuẩn bị

- Điều gì đã thôi thúc Quân nhận thực hiện cuốn sách tranh này?

- Một ngày cuối đông năm 2015, phía phát hành đề nghị tôi thực hiện cuốn Cái Tết của mèo con. Tôi vui vẻ nhận lời vì người đặt hàng là người tôi kính trọng, đồng thời tôi cũng rất ấn tượng với phong cách làm bìa sách của anh. Anh còn là người đàn anh đáng ngưỡng mộ trong nghề.

- Quân đã chuẩn bị những gì trước khi bắt tay thực hiện?

- Trước tiên tôi tìm hiểu các phiên bản trước mà những họa sĩ đàn anh đã từng minh họa cho tác phẩm này, đồng thời tham khảo thêm truyện tranh của NXB Kim Đồng cùng chủ đề. Các bậc tiền bối thường dùng chất liệu truyền thống như màu nước, màu bột. Tôi chọn một hướng đi khác qua phương tiện kỹ thuật số — không hoàn toàn mới mẻ nhưng đây là lần đầu tiên Cái Tết của mèo con được minh họa theo cách này.

Phía đơn vị phát hành cũng mong muốn bản vẽ vừa mang hơi thở hiện đại, vừa không đánh mất nét truyền thống vốn có.

Vẽ kỹ thuật số cho tác phẩm thiếu nhi

- Minh họa kỹ thuật số mang lại lợi thế gì cho cuốn sách này?

- Khi chuyển đổi nội dung từ văn bản của Nguyễn Đình Thi sang hình ảnh kỹ thuật số, tôi có không gian sáng tạo rộng hơn nhiều. Chẳng hạn, ở cảnh đại chiến giữa mèo và chuột cống, tôi có thể sử dụng nhiều hiệu ứng thị giác để lột tả cuộc đối đầu căng thẳng: một bên là bầy chuột cống hung dữ đông đảo, một bên là chú mèo con nhỏ bé nhưng kiên gan không lùi bước.

Dù vậy, trước khi lên máy tính, tôi vẫn cần những phác thảo tay bằng bút chì làm cơ sở.

Tôi đặc biệt dụng công xây dựng hình tượng nhân vật. Các phiên bản trước thường thể hiện chú mèo mang vóc dáng của một chàng trai cường tráng, còn tôi muốn giữ nguyên vẻ trẻ thơ ngây ngô — bởi mèo vẫn chơi cùng bé Bống, vẫn gọi "bác nồi đồng", "cô chổi rơm". Vì vậy tôi vẽ chú mèo bé xíu, mũi hồng dễ thương, nhắm đến đối tượng bạn đọc nhỏ tuổi.

Tôi cũng quyết định loại bỏ nét viền đen xung quanh nhân vật — thay vào đó, lông của chú mèo hiện lên mềm mịn và nhẹ nhàng, tạo cảm giác ấm áp và gần gũi.

Để tạo sự đối lập rõ ràng, tôi dùng những nét mạnh, góc cạnh và gam màu tối cho bầy chuột cống xù xì, răng nhọn hoắt, mắt vàng hung; ngược lại, chú mèo được vẽ tròn trịa, dịu dàng với tông màu trắng hồng.

Cách phân bổ nội dung và minh họa

- Quán tính phân chia văn bản để minh họa diễn ra như thế nào?

- Riêng việc phân đoạn nội dung của Nguyễn Đình Thi đã chiếm rất nhiều công sức. Ban đầu tôi khá choáng ngợp vì chưa bao giờ làm một sản phẩm dài hơi với một tác phẩm kinh điển của văn học thiếu nhi Việt Nam như thế. Tôi tham khảo nhiều sách tranh thiếu nhi nước ngoài để học hỏi cách thế giới làm picture book.

Lúc đầu tôi định giữ nguyên văn bản, cứ vài trang mới có một hình minh họa. Nhưng sau đó tôi quyết định cắt nhỏ văn bản, tăng dày hình ảnh, biến nó thành một picture book thực sự dài hơi và dày dặn.

Tôi phối hợp cùng một người làm nội dung để cùng phân định các đoạn minh họa. Những cảnh đại chiến mèo - chuột được trải dài trong một trang tranh lớn. Những chi tiết nhà văn miêu tả ngắn gọn như mèo vờn bướm, tôi lại kéo thành nhiều trang. Tùy vào nội dung và cảm hứng mà phân bổ hình ảnh và chữ cho hài hòa.

Đi thực tế và lựa chọn gam màu

- Bối cảnh nông thôn xưa trong tác phẩm đòi hỏi họa sĩ phải làm gì?

- Tôi thường dành cuối tuần về quê ngoại ở Hà Nam, ngồi quan sát, phác thảo và chụp ảnh thực địa. Ngoài ra, tôi tham khảo tư liệu của họa sĩ Nguyễn Hữu Khoa (họa sĩ Còm) và họa sĩ Tạ Huy Long — hai họa sĩ rất công phu trong tái hiện không gian làng quê. Tôi còn ghé thăm Bảo tàng Mỹ thuật và Bảo tàng Dân tộc học để thu thập thêm tư liệu tham khảo.

- Lý do Quân chọn gam màu sặc sỡ, rực rỡ cho cuốn sách?

- Phong cách của tôi vốn thiên về màu sắc tươi sáng — tôi từng muốn điều chỉnh nhưng cứ vẽ lại ra như vậy, thế là giữ luôn. Tên sách là Cái Tết của mèo con vốn đã gợi lên không khí tưng bừng, may mắn, vui vẻ, nên tôi quyết định gam màu chủ đạo phải rực rỡ và đầy sức sống.

Điều cuốn sách muốn truyền tải

- Cuốn sách tranh mang thông điệp gì đến với bạn đọc?

- Mỗi câu chuyện đều ẩn chứa một thông điệp. Trước hết, cuốn sách giúp các em nhỏ và bạn đọc trẻ tiếp cận tác phẩm kinh điển của văn học thiếu nhi nước nhà, đồng thời khơi lại những ký ức thân thương của một thời.

Và tất nhiên, thông điệp về lòng dũng cảm — dám đối mặt với nỗi sợ để trở nên mạnh mẽ hơn — cũng được truyền tải trọn vẹn qua cuốn sách tranh này. Qua câu chuyện của chú mèo đáng yêu, tác phẩm khẳng định một chân lý bất biến: cái thiện luôn chiến thắng những thế lực tối tăm.

Bạn đọc có thể tìm cuốn sách tại: Cái Tết của mèo con trên Truyện Ngược.