Điệp viên hai mang Phạm Chuyên – bí mật ít người hay biết

Trước đó, CIA và Lầu Năm Góc buộc phải thừa nhận rằng gần như toàn bộ các chiến dịch xâm nhập vào miền Bắc trong thập niên 60 đều bị bóc gỡ nhanh chóng. Nhân thực trạng đau đớn này, MACV-SOG triển khai một chương trình bí mật nhằm phục vụ chiến tranh tâm lý. Theo cuốn sách "The Secret War Against Hanoi" (Cuộc chiến tranh bí mật chống Hà Nội) của nhà sử học an ninh quốc gia Richard H. Shultz Jr xuất bản năm 1999, MACV-SOG cho thả dù một số tù binh miền Bắc về quê nhà và cố tình để họ bị bắt lại. Trước khi thả, họ bí mật nhét vào quần áo những người này các tài liệu nhạy cảm và bản đồ. "Mục tiêu là khiến miền Bắc tin rằng chúng tôi đang có mạng lưới tình báo rộng lớn hoạt động bên trong đó", cựu đặc vụ MACV-SOG Wayne Tvrdik tiết lộ.

Điệp viên ít tên tuổi

Không nổi tiếng như nhiều đồng nghiệp tài ba từng len lỏi vào các vị trí then chốt trong chính quyền miền Nam – Phạm Chuyên là cái tên hầu như ít ai nhắc đến. Trong căn nhà cũ kỹ tại tỉnh Quảng Ninh, ông ra đi vào tháng 11 năm 2014, thọ 93 tuổi.

McIntosh kể rằng ông hoàn toàn chắc chắn Phạm Chuyên là điệp viên hai mang và đã từ chối hỗ trợ MACV-SOG trong việc tiếp tục tiếp tế cho điệp viên này. "Tôi đã viết một bản báo cáo dài 12 trang với đầy đủ bằng chứng chứng minh ARES đang bị phía miền Bắc điều khiển", McIntosh cho hay. Nhưng cảnh báo của ông bị các cấp trên MACV-SOG phớt lờ. Họ vẫn tiếp tục tin dùng Phạm Chuyên. Hậu quả là "12 người mất mạng trong khi thi hành nhiệm vụ tiếp tế hàng hóa và thiết bị trinh sát cho ông ta", McIntosh kể lại.

Hơn 300 báo cáo tình báo được dàn dựng

Theo tài liệu giải mật của phía Hà Nội, lực lượng an ninh miền Bắc đã bịa ra hơn 300 báo cáo tình báo giả để Phạm Chuyên chuyển vào Sài Gòn, bao gồm tọa độ trận địa tên lửa, cầu đường, tuyến sắt, nhà máy và các mục tiêu chiến lược của không quân Mỹ. Họ còn nghĩ ra những phương thức liên lạc vô tuyến tinh vi để Sài Gòn không nghi ngờ điệp viên này đã bị khống chế. Phạm Chuyên thường xuyên báo cáo những tình huống suýt bị bắt, những cuộc tháo chạy hú vía. Ông liên tục thông báo thiết bị rơi vào tay đối phương, khiến MACV-SOG cứ thế tổ chức các chuyến bay và tàu tiếp tế – để rồi những người thực hiện nhiệm vụ đó đều bị bắt sống.

Bị bắt ngay từ những ngày đầu

Đầu tháng 4 năm 1961, Phạm Chuyên được cử ra miền Bắc, đổ bộ xuống một làng chài phía đông nam Hà Nội. Người dân trong làng sớm phát hiện con thuyền lạ, rồi một người dân nhìn thấy kẻ xa lạ đang ẩn náu trên đồi. Điệp viên của CIA bị bắt ngay lập tức cùng toàn bộ trang thiết bị. Dưới sự vận động khéo léo của lực lượng an ninh miền Bắc, Phạm Chuyên chuyển sang hoạt động như một điệp viên hai mang.

Người xử lý xuất sắc – Nguyễn Tài

Nhân vật nổi bật nhất trong câu chuyện này chính là người trực tiếp dàn xếp vụ Phạm Chuyên – ông Nguyễn Tài, Cục trưởng Cục Bảo vệ Chính trị thuộc Bộ Công an. Chuyên gia phân tích CIA Frank Snepp đã dành nhiều trang trong hồi ký "Decent Interval" xuất bản năm 1977 (bản tiếng Việt mang tên "Cuộc tháo chạy tán loạn") để ghi lại chân dung ông.

Nguyễn Tài là con trai nhà văn Nguyễn Công Hoan. Ông tham gia cách mạng từ rất sớm và nhanh chóng trở thành cán bộ lãnh đạo nòng cốt của ngành công an. Năm 1964, ông xin vào Nam và đảm nhận vai trò Thường vụ Thành ủy Sài Gòn – Gia Định, Trưởng ban An ninh Khu Sài Gòn – Gia Định. Ông bị địch bắt năm 1970 và chịu đựng những đòn tra tấn dã man cả về thể xác lẫn tinh thần.

CIA hi vọng điều kiện biệt giam khắc nghiệt sẽ làm ông mất phương hướng và vô tình để lộ thông tin bí mật. Nhưng ông vẫn kiên trì duy trì thói quen ngủ và thức đúng giờ, tập thể dục, hát quốc ca – để gìn giữ sức khỏe và ý chí chiến đấu.

Khi quân giải phóng tiến vào Sài Gòn mùa xuân 1975, Snepp cho rằng Nguyễn Tài đã bị thủ tiêu trong xà lim. Nhưng "Snepp đã lầm. Tù nhân đã sống sót", Pribbenow ghi lại trên website CIA năm 2007. Sau giải phóng, ông Nguyễn Tài tiếp tục đảm nhận nhiều chức vụ trọng yếu: Cục trưởng Cục Bảo vệ Chính trị, Thứ trưởng Bộ Công an, Tổng cục trưởng Tổng cục Hải quan. Ông qua đời tháng 2 năm 2016, thọ 91 tuổi.

Theo tienphong.vn