Chim Ưng Và Chàng Đan Sọt – Sương Mù Tháng Giêng: Trùng hợp hay đạo văn?

Chim Ưng Và Chàng Đan Sọt Và Sương Mù Tháng Giêng: Cuốn Nào Có Trước?

Trùng Nhau Đến Từng Chi Tiết Sai

Tiểu thuyết lịch sử "Chim ưng và chàng đan sọt" của tác giả Bùi Việt Sỹ, đăng trên tạp chí Nhà văn và Tác phẩm số tháng 5.2014, và tiểu thuyết "Sương mù tháng giêng" của tác giả Uông Triều, xuất bản tháng 3.2015, có những chi tiết trùng khớp đáng chú ý. Cả hai đều viết về một giai đoạn lịch sử của đất nước, song điều đáng nói là hai tác phẩm lại giống nhau ngay cả ở những chi tiết hoàn toàn là hư cấu.

Tác phẩm "Chim ưng và chàng đan sọt" của Bùi Việt Sỹ và "Sương mù tháng giêng" của Uông Triều. Ảnh: BÍCH HÀ.

Điển hình là về Hội nghị Bình Than: theo chính sử (Đại Việt sử ký toàn thư) diễn ra vào tháng 10.1282. Vua Trần chưa phong Hưng Đạo Vương làm Quốc công tiết chế tại hội nghị này mà phải đến tháng 10.1283 mới phong. Trong "Chim ưng và chàng đan sọt", ông Bùi Việt Sỹ hư cấu cảnh hai Vua Trần phong tước vương cho Hưng Đạo Vương ngay đầu năm 1282, với những trang mô tả sương mù dày đặc trên mặt sông. "Sương mù tháng giêng" của Uông Triều cũng xuất hiện chi tiết tương tự, chỉ khác ở tháng được phong.

Chính sử ghi Trần Khánh Dư mặc áo ngắn, đội nón lá. Ông Sỹ hư cấu thành người mặc áo tơi, đội nón lá, thì trong "Sương mù tháng giêng", ông Uông Triều cũng viết y chang "áo tơi, đội nón lá".

Nhân vật dân gian Phạm Nhan được cả hai tác giả đưa vào tác phẩm và đều biến thành kẻ dẫn đường cho quân Nguyên xâm lược. Chi tiết Trần Khánh Dư ra lệnh "Thứ gì cướp được thì cướp, không cướp được thì đốt hoặc đánh chìm" trong tác phẩm của ông Sỹ cũng xuất hiện tương tự trong tác phẩm của Uông Triều, chỉ được diễn đạt theo cách khác.

Đặc biệt đáng chú ý là cả hai tác phẩm đều ghi sai đơn vị đo lường: viết "hộc lương" thay vì "thạch lương" khi thuật lại chiến tích của Trần Khánh Dư. Đây là chi tiết hư cấu sai cụ thể – và cả hai cùng sai theo một kiểu.

Có Phải Là Đạo Văn Không?

"Chim ưng và chàng đan sọt" giành giải B cuộc thi tiểu thuyết lần thứ 4 (2011-2015) của Hội Nhà văn Việt Nam. Tác phẩm xoay quanh hai nhân vật chính Trần Khánh Dư và Phạm Ngũ Lão trong thời nhà Trần. Còn "Sương mù tháng giêng" là bức tranh đa giọng về các mối quan hệ trong vương triều nhà Trần giai đoạn chống quân Nguyên Mông.

Tác giả Uông Triều khẳng định chưa bao giờ đọc tác phẩm của Bùi Việt Sỹ: "Tác phẩm của tôi được xuất bản trước khi sách của ông Sỹ ra đời. Viết tiểu thuyết lịch sử thì tác giả nào cũng phải dựa trên các sự kiện lịch sử có ghi chép."

Ngược lại, ông Bùi Việt Sỹ khẳng định tác phẩm của mình ra đời trước và có bằng chứng đầy đủ để minh chứng. "Tác giả Uông Triều đã lấy nhân vật Trần Khánh Dư là nhánh chính trong cả phần cốt truyện lẫn chi tiết cụ thể. Giống đến cả những chi tiết sai, thì chỉ có đạo văn mới lấy luôn cái sai của người khác vào tác phẩm mình mà không hay biết" – ông Sỹ lên tiếng.