Bóng đá trong văn học Việt Nam: Những góc nhìn hài hước và cay độc

Bóng đá - Mảng đề tài thú vị trong văn học nước nhà

Bóng đá vốn là chủ đề được bàn luận sôi nổi trong đời sống thường ngày, và tất nhiên cũng không thể vắng mặt trong những trang văn. Không ít nhà văn Việt đã mượn bóng đá làm phương tiện châm biếm, phê phán những mặt trái tiêu cực của môn thể thao vua.

Tinh thần thể thao - Nguyễn Công Hoan

Tinh thần thể thao của Nguyễn Công Hoan là tác phẩm được nhắc đến nhiều nhất khi nói về đề tài bóng đá trong dòng văn học châm biếm Việt Nam. Nhiều thế hệ học sinh đã biết đến truyện này qua những đoạn trích trong sách giáo khoa ngữ văn.

Câu chuyện mở ra từ một trận bóng tổ chức tại sân vận động. Quan tri huyện gửi công văn về xã Ngũ Vọng, yêu cầu địa phương phải điều đúng một trăm người đến cổ vũ. Thế nhưng chẳng ai trong làng muốn đi - người bận mưu sinh, người ốm yếu, người không có trang phục tươm tất để ra ngoài. Ai có của thì lo chạy tiền để được miễn.

Lý dịch phải vận dụng đủ mọi cách từ hăm dọa đến bắt bớ, đánh đập, mà dân làng vẫn tìm cách tháo chạy như trốn giặc. Dưới ngòi bút châm biếm của Nguyễn Công Hoan, đoàn 94 người kéo nhau đi xem bóng đá không khác gì đám tù binh bị áp giải.

Trận bóng hào hứng được dàn dựng kỳ công ấy thực chất chỉ là lớp son trát lên bộ mặt mục nát của nền cai trị thực dân. Với người dân thường, đó là thứ tai ương không hơn không kém, chứ chẳng phải niềm vui thể thao gì cả.

Ông khóc Tôi cũng khóc - Vũ Bão

Cầu thủ ngôi sao và cạm bẫy của hào quang

Nếu Nguyễn Công Hoan dùng bóng đá để phê phán xã hội, thì nhà văn Vũ Bão lại nhắm thẳng vào những căn bệnh nội tại của bóng đá. Trong tập truyện Ông khóc Tôi cũng khóc, truyện ngắn Bó cỏ dưới mõm ngựa phơi trần sự sa ngã của một cầu thủ được mệnh danh là "ngôi sao".

Nhân vật Lê Doãn được tung hô là "Vua Chiến Trường", "Thần bóng đá", luôn xé lưới đối phương mỗi khi ra sân. Danh tiếng anh vang lừng khắp nơi, đi đâu cũng được người hâm mộ chào đón. Rồi trên đỉnh vinh quang, Lê Doãn trượt ngã: "Các cô gái cuồng tín cứ lăn vào đời anh... Doãn vẫn được tiếng là đạo cao đức dày vì anh biết nhiều cách chùi mép".

Đã ghi được 197 bàn, Lê Doãn ấp ủ kế hoạch ghi thêm 3 bàn nữa để hoàn thành cột mốc 200. Nhưng ba bàn thắng đó cứ như bó cỏ treo lơ lửng trước mõm ngựa - dù ngựa phóng bụi mù đất, bó cỏ vẫn mãi xa tầm với. Sức lực bị vắt kiệt qua những cuộc hẹn hò vụng trộm đã cướp sạch phong độ của anh.

Tác giả dệt nên câu chuyện như một lời nhắc nhở: khi đứng ở đỉnh cao danh vọng, người cầu thủ càng phải rèn giũa thể chất và tu dưỡng đạo đức lẫn ý chí.

Khi đồng tiền mua chuộc kết quả trận đấu

Cũng trong tập truyện của Vũ Bão, Ông khóc tôi cũng khóc vạch trần những tiêu cực trong quản lý bóng đá. Ông Cống, Giám đốc Sở Thể dục thể thao tỉnh Sông Ninh, quyết tâm "bằng mọi giá đưa đội bóng Sông Ninh lên hạng A1".

Ông đích thân đến gặp từng cầu thủ quê Sông Ninh đang khoác áo các đội mạnh, thuyết phục họ hồi hương, hứa hẹn biên chế nhà nước, tăng hai bậc lương và lo việc làm cho cả gia đình. Chỉ hai tháng sau, Sông Ninh ra quân với đội hình oai hùng gồm trung phong "vua chiến trường", tiền vệ "cường kích", hậu vệ "bê tông" và thủ môn "cánh cửa thép".

Thấm nhuần phương châm "bằng bất cứ giá nào", ông Cống chẳng ngần ngại bỏ tiền mua chuộc trọng tài để có quả phạt đền 11 mét. Với bốn mươi năm kinh nghiệm trên đời, ông chứng minh rằng tiền có thể mua được tất cả - kể cả còi phạt của trọng tài lẫn tấm vé vào chung kết.

Nhờ trọng tài được mua liên tục tạo ra những tình huống có lợi, Sông Ninh thắng đối thủ 1-0. Đến trận chung kết gặp đội Tam Đảo, dù đã có thỏa thuận từ trước, tỉ số vẫn kết thúc 1-1 và cả hai đội cùng thăng hạng A1. Khán giả reo hò mừng rỡ, chẳng ai hay biết phía sau sân khấu là những cuộc mua bán ngầm.

Giờ phút bước lên nhận huy chương, mọi người đều khóc. Ông Cống khóc vì đã dùng đủ thủ đoạn để đạt mục đích. Những người còn lại khóc vì đội bóng lên hạng - và tỉnh nhà tiết kiệm được một năm chi phí nuôi đội.

Tìm đọc các tác phẩm liên quan tại Truyện Ngược.