Bản quyền ebook tiếng Việt Harry Potter thuộc về ai?

Câu chuyện dịch Harry Potter sang tiếng Việt

Phần 8 "Harry Potter" bản tiếng Anh bày bán tại hệ thống nhà sách FAHASA

Chia nhỏ từng tập để kịp tiến độ dịch và phát hành

Kể từ ngày Harry Potter And The Philosopher's Stone ra mắt vào 30/6/1997 tại Anh và Harry Potter And The Sorcerer's Stone tại Mỹ, tiếp đến là bản tiếng Việt Harry Potter và Hòn đá Phù thủy do NXB Trẻ phát hành năm 2000, bộ truyện không ngừng chinh phục độc giả toàn cầu. Đến tháng 6/2011, cả bảy tập đã bán vượt mốc 450 triệu bản – trở thành bộ sách văn học giải trí bán chạy nhất trong lịch sử và được chuyển dịch sang 79 ngôn ngữ.

Ông Thành Nam – Phó Giám đốc NXB Trẻ – hé lộ về quá trình chuyển ngữ: "Năm 2000, NXB Trẻ lần đầu ra mắt Harry Potter tại Việt Nam. Thời điểm đó thị trường truyện tranh đang rất sôi động, nên việc chia nhỏ từng tập rất phù hợp với thị hiếu bạn đọc và đáp ứng sự mong đợi của họ. Nếu chờ dịch xong nguyên một cuốn dày sẽ mất rất nhiều thời gian."

Ông nói thêm: "NXB Trẻ đã in từ tập 1 đến tập 5 theo hình thức cắt nhỏ một cuốn Harry Potter thành nhiều tập mỏng, sau đó mới in thành sách dày như bản gốc. Đến phần 6 và 7, chúng tôi đàm phán được bản thảo sớm hơn nên thời gian ra mắt bản tiếng Việt không chênh lệch quá nhiều so với bản gốc tiếng Anh, vì thế không cần chia nhỏ nữa."

Bản quyền ebook tiếng Việt không nằm trong tay đơn vị Việt Nam

Theo thông tin từ NXB Trẻ: Đơn vị hiện nắm giữ bản quyền các tác phẩm của J.K. Rowling (the Blair Partnership) đều thu mua lại bản quyền điện tử của tất cả các bản dịch để phân phối độc quyền qua nền tảng Pottermore, thay vì để các nhà xuất bản trong nước tự bán ebook.

Điều này đồng nghĩa với việc tại Việt Nam, không có đơn vị nào được phép kinh doanh ebook Harry Potter tiếng Việt vì bản quyền số bản dịch đã được chuyển nhượng lại cho chính tác giả Rowling. Mục tiêu là tập trung toàn bộ các phiên bản Harry Potter trên thế giới về một đầu mối duy nhất, đồng thời bảo vệ quyền tác giả một cách chặt chẽ – nhất là với định dạng sách điện tử.

Ông Thành Nam tiết lộ thêm: "Họ mua bản quyền về, sản xuất theo tiêu chuẩn riêng của mình rồi mới phân phối. Với Harry Potter và các tác phẩm của Rowling, việc bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ được thực hiện cực kỳ nghiêm ngặt. Muốn sử dụng bất cứ nội dung gì liên quan đến tác phẩm, đều phải được phía họ thẩm định và cho phép."

Riêng với phần 8, ấn bản ra ngày 31/7 tại Anh là Special Rehearsal Edition – bản đặc biệt phục vụ buổi diễn thử, bao gồm kịch bản của vở kịch. Đây là phiên bản phát hành có giới hạn thời gian. Đến tháng 1/2017, Definitive Edition mới được chủ sở hữu phát hành và NXB Trẻ đã hoàn tất đàm phán để xuất bản phiên bản chính thức này.

Dịch giả Lý Lan sẽ không tiếp tục dịch phần 8

Suốt những tập Harry Potter phát hành bằng tiếng Việt từ năm 2000 đến nay, tên tuổi dịch giả, nhà văn Lý Lan luôn xuất hiện gắn liền. Vậy đến phần 8 thì sao?

Ông Thành Nam cho biết: "Bảy tập trước của Harry Potter phần lớn do nhà văn Lý Lan chuyển ngữ, một số tập có sự hỗ trợ của cộng tác viên. Riêng tập 8, chúng tôi đã ký hợp đồng với một dịch giả khác. Lý do không mời chị Lý Lan là vì chị hiện đang sinh sống ở nước ngoài, không thể gặp gỡ trực tiếp để trao đổi công việc, trong khi chúng tôi cần một dịch giả có thể làm việc mặt đối mặt."