5 sự thật thú vị ít người biết về đại văn hào Lev Tolstoy

1. Tolstoy – Người cuồng tự hoàn thiện bản thân

Lấy cảm hứng từ 13 đức hạnh mà Benjamin Franklin (1706–1790, một trong những Quốc phụ nổi tiếng nhất của Hoa Kỳ) ghi lại trong hồi ký, Lev Tolstoy tự xây dựng cho mình một danh mục dài những nguyên tắc sống mà ông kiên trì phấn đấu thực hiện mỗi ngày. Nhiều trong số đó vẫn còn nguyên giá trị với người hiện đại: đi ngủ lúc 22 giờ và thức dậy lúc 5 giờ sáng, không ngủ trưa quá hai tiếng, ăn uống điều độ và kiêng thực phẩm ngọt. Chính nhờ kỷ luật tự giác nghiêm khắc đó mà Tolstoy duy trì được sức khỏe bền bỉ qua hai thế kỷ và kiên trì trong cuộc chiến nội tâm với chính mình.

Đại văn hào Lev Tolstoy.

2. Người vợ tận tụy đứng sau Chiến Tranh và Hòa Bình

Năm 1862, Lev Tolstoy 34 tuổi kết hôn với Sophia Behrs 18 tuổi – con gái một bác sĩ hoàng triều – chỉ vài tuần sau lần đầu gặp mặt. Cũng năm đó, ông bắt tay viết Chiến Tranh và Hòa Bình và hoàn thành bản thảo đầu tiên vào năm 1865. Sophia kiên nhẫn chép lại toàn bộ bản thảo mỗi lần ông sửa bằng tay, có khi phải dùng kính lúp để đọc nét chữ rối rắm của chồng. Trong suốt 7 năm tiếp theo, bà chép đi chép lại toàn bộ cuốn sách tới 8 lần – có đoạn phải sửa gần 30 lần mới được ưng. Trong khoảng thời gian đó, họ còn có 4 người con (trong tổng số 13 người con), và Sophia vẫn gánh vác việc quản lý điền sản cùng mọi công việc kinh doanh của gia đình.

3. Giáo hội Chính thống Nga tuyệt thông ông

Sau thành công vang dội của Anna Karenina vào thập niên 1870, Tolstoy ngày càng chán ghét thế giới quý tộc mà ông xuất thân. Ông cho rằng tham nhũng và bất công xã hội là sự phản bội giáo huấn của Chúa Giêsu. Ông còn bắt đầu tẩy chay các nghi lễ tôn giáo và công khai phê phán vai trò hai mặt của nhà nước lẫn khái niệm sở hữu tài sản trong tác phẩm của mình. Hậu quả là ông phải đối đầu cùng lúc với hai thế lực mạnh nhất nước Nga thời bấy giờ: Sa Hoàng đặt ông dưới sự giám sát thường xuyên của mật thám, còn Giáo hội Chính thống Nga chính thức tuyệt thông ông vào năm 1901.

4. Ông truyền lửa cho nhiều thế hệ

Những môn đệ của Tolstoy – được gọi là Tolstoyans – từ khắp nơi trên nước Nga và thế giới tìm đến sống gần ông để được truyền thụ tinh thần. Một trong những người chịu ảnh hưởng sâu sắc nhất từ tư tưởng xã hội của ông là Mahatma Gandhi – người đã thành lập một khu định cư mang tên Tolstoy ở Nam Phi và coi đại văn hào là nguồn cảm hứng cho sự tiến hóa tâm linh của bản thân, đặc biệt là triết lý đấu tranh bất bạo động chống lại cái ác.

5. Cuộc hôn nhân đầy giông bão

Dù Tolstoy và Sophia say mê nhau ngay từ lần đầu gặp gỡ, và dù Sophia hy sinh rất nhiều cho sự nghiệp của chồng, cuộc hôn nhân của họ không mấy êm ả. Mọi chuyện bắt đầu rạn nứt khi Sophia đọc nhật ký của Tolstoy – nơi chứa đựng nhiều bí mật về cuộc đời trước hôn nhân, thậm chí kể tận những chuyện diễn ra ngay trước đám cưới. Sự đắm chìm ngày càng sâu của Tolstoy vào tâm linh khiến ông xao nhãng bổn phận gia đình, trong khi mọi gánh nặng kinh tế và quản lý tài sản đổ dồn lên vai Sophia, khiến mâu thuẫn vợ chồng ngày càng căng thẳng hơn.

Đến thập niên 1880, ngày càng nhiều môn đệ Tolstoy đổ về sống trên đất đai gia tộc, kinh tế sa sút buộc ông mặc quần áo giản dị như nông dân – điều này khiến Sophia phẫn nộ và đòi kiểm soát tài chính, bao gồm cả quyền xuất bản. Đến năm 1910, Tolstoy bí mật rời nhà lúc nửa đêm cùng cô con gái mà không từ biệt. Sự biến mất của ông gây chấn động truyền thông – khi ông xuất hiện tại một nhà ga, báo chí tụ tập phỏng vấn ngay trước mắt bà Sophia. Dù đang bệnh nặng, ông vẫn từ chối trở về và cuối cùng trút hơi thở cuối cùng vì bệnh viêm phổi trong một căn lều nhỏ ở vùng quê hẻo lánh, hưởng thọ 82 tuổi.

Khắc Nam