“Anh làm gì ở đây vào giờ này thế?” Tôi hỏi anh trai, rồi nhìn sang giáo sư Westford đang cầm cốc cà phê trên tay. Chắc chắn có chuyện gì đó đang diễn ra.
“Alex ở đây để chúng ta có thể cùng thảo luận về những gì sắp diễn ra vào hôm nay. Chúng ta sẽ yêu cầu tòa trao quyền giám hộ cháu cho chú, và đổi lại cháu phải có thái độ hợp tác và chấp nhận tham gia vào một chương trình đặc biệt sau giờ học.”
Tôi nhìn vào đĩa thức ăn vẫn còn một nửa và buông dĩa xuống. “Cháu tưởng chúng ta chỉ phải đi tới tòa vì chuyện quyền giám hộ chứ. Giờ thì cháu cảm giác như phạm nhân đang bị bịt mắt áp giải ra pháp trường và được cho một điếu thuốc cuối cùng vậy.”
“Nó không phải là chuyện gì to tát cả,” Alex nói. “Chương trình đó được gọi là chương trình HÒA NHẬP.”
Giáo sư Westford ngồi phía bên kia bàn thêm vào. “Đó là một chương trình đặc biệt dành cho những thanh thiếu niên gặp rắc rối.”
Tôi nhìn sang Alex để được giải thích rõ hơn.
Alex hắng giọng. “Đó là một chương trình cho những đứa dính dáng đến pháp luật, Carlos. Em sẽ ở đó mỗi ngày sau giờ học.” Anh nói.
Họ đang đùa tôi à? “Em đã bảo anh rồi, chỗ thuốc đó không phải của em.”
Giáo sư Westford đặt cốc xuống bàn. “Thế hãy cho chú biết nó là của ai.”
“Cháu không biết.”
“Thế thì không được rồi,” giáo sư nói.
“Đó là luật im lặng.” Alex nói.
Giáo sư Westford không hiểu. “Là sao?”
Alex ngước nhìn lên. “Em biết một thành viên của băng Guerreros Del Barrio,” anh ấy nói. “Luật im lặng bảo vệ tất cả các thành viên, vì thế cậu ta sẽ không hé miệng, kể cả khi biết việc đó là ai làm.”
Giáo sư Westford thở dài. “Luật im lặng chẳng giúp gì cho em trai em được, nhưng thầy hiểu rồi. Và điều đó khiến chúng ta không có lựa chọn nào khác ngoài yêu cầu tòa cho Carlos tham gia vào chương trình HÒA NHẬP. Đó là một chương trình rất hay, Carlos ạ. Nó dành cho những đứa trẻ bị đuổi học hoặc trẻ vị thành niên phạm tội. Với chương trình này, cháu có thể lấy được bằng trung học và xin vào đại học sau này.”
“Cháu sẽ không học đại học.”
“Thế thì cháu định làm gì sau khi tốt nghiệp trung học?” Giáo sư Westford hỏi. “Đừng nói với chú là đi bán thuốc cấm nhé, vì cuối cùng thể nào cháu cũng bị tóm thôi.”
“Chú thì biết gì chứ chú Dick? Ngồi trong một căn biệt thự ăn thức ăn hữu cơ vớ vẩn và dạy đời thì dễ lắm. Chỉ khi chú từng ở trong trường hợp của cháu thì chú mới có quyền phán xét. Còn không thì cháu sẽ không nghe một lời nào đâu.”
“Mẹ muốn chúng ta có một cuộc sống tốt đẹp hơn bà,” Alex nói. “Hãy làm thế vì mẹ đi.”
“Sao cũng được,” tôi nói khi bỏ cái đĩa vào bồn rửa vì tôi hoàn toàn không còn khẩu vị để ăn thêm bất cứ thứ gì. “Được thôi, chúng ta hãy đi kết thúc điều khốn nạn này đi.”
Giáo sư Westford cầm cặp táp lên và thở phào nhẹ nhõm. “Sẵn sàng chưa chàng trai?”
Tôi nhắm mắt lại và úp lòng bàn tay lên hai mắt. Tôi chỉ hy vọng là khi mở mắt ra tôi đã trở lại Chicago. “Chú đâu thực sự muốn cháu trả lời phải không?”
Nụ cười nửa miệng hiện ra trên gương mặt ông. “Ừ, không hẳn. Và cháu nói đúng, chú không ở trong hoàn cảnh của cháu, nhưng cháu cũng đâu ở trong hoàn cảnh của chú, phải không?”
“Thôi nào giáo sư. Cháu dám cá rằng vấn đề to nhất mà chú phải đối mặt là không biết nên lựa chọn câu lạc bộ nhạc đồng quê nào để tham gia.”
“Còn chú thì sẽ không cá thế nếu chú là cháu đâu,” ông nói khi chúng tôi cùng bước ra khỏi nhà. “Chú không tham gia vào câu lạc bộ nhạc đồng quê nào cả.”
Khi chúng tôi bước đến chỗ cái xe của ông, hoặc chính xác hơn là cái mà tôi nghĩ là cái xe của ông, tôi lùi lại.
“Cái gì đây ạ?”
“Một chiếc xe thông minh.”
Nó trông như một con SUV được cải tạo một cách ngu ngốc và trở thành một chiếc xe thông minh. Tôi sẽ không ngạc nhiên nếu giáo sư Westford nói rằng nó là một chiếc xe đồ chơi mà bọn trẻ hay lái lòng vòng.
“Nó là chiếc xe tiết kiệm nhiên liệu. Vợ chú hay lái chiếc xe này, và vì chú cũng chỉ lái xe đi làm và về nhà nên nó đúng là một sự lựa chọn hoàn hảo. Nếu cháu muốn lái nó thì lên thử đi.”
“Chúng ta cũng có thể dùng xe của cháu,” Alex nói.
“Thôi cám ơn anh,” tôi nói và mở cửa chiếc xe thông mình rồi chui vào băng ghế bé tí đằng sau. Thật ra thì nó không nhỏ như tôi thấy bên ngoài, nhưng ở trong này làm tôi cảm giác như đang ở trong một con tàu vũ trụ thu nhỏ.
*
Mất khoảng một tiếng đồng hồ thì thẩm phán mới chấp nhận quyền giám hộ tạm thời của giáo sư và chấp nhận cho tôi tham gia chương trình HÒA NHẬP thay vì bị bỏ tù hay là phải đi lao động công ích. Alex đã đi trước vì anh ấy có bài kiểm tra, nên tôi đi theo người giám hộ mới để đăng ký chương trình HÒA NHẬP và sau đó đến trường.
Chương trình ấy được tổ chức trong một tòa cao ốc gạch nâu cách trường trung học vài tòa nhà. Sau một lúc đợi bên ngoài, chúng tôi được đưa vào phòng của giám đốc.
Một người đàn ông da trắng cao to, nặng phải hơn trăm ký đón chào chúng tôi. “Tôi là Ted Morrisey, giám đốc của chương trình HÒA NHẬP. Và chắc cháu là Carlos.” Ông ta lật một tập hồ sơ và nói, “Hãy nói cho chú vì sao cháu ở đây.”
“Vì yêu cầu của tòa,” Tôi nói với ông ta.
“Trong này nói rằng cháu bị bắt vào thứ sáu tuần trước vì tội tàng trữ thuốc cấm trong trường học.” Ông ấy ngẩng lên. “Đây là một tội khá nghiêm trọng.”
Ờ, bởi vì tôi bị bắt. Vấn đề còn ở chỗ, tôi là một thằng Mexico dính dáng tới băng đảng, nên không bao giờ có chuyện ông ta sẽ tin là tôi đã bị hãm hại. Dám cá là ông ta đã nghe câu “Cháu không làm việc đó” từ phần lớn những đứa phải vào đây. Tôi sẽ tìm ra đứa nào hãm hại tôi… và đến cuối cùng tôi sẽ trả thù.
Trong nửa tiếng tiếp theo, ông chú Morrisey đọc thuộc lòng bài giảng đại khái về việc tôi phải kiểm soát được tương lai và số phận tôi thế nào. Kiểu đây là cơ hội cuối cùng của tôi, nếu tôi muốn thành công, chương trình HÒA NHẬP sẽ giúp tôi có được công cụ để vươn tới ước mơ bla bla… Khi tốt nghiệp, cố vấn nghề nghiệp sẽ giúp mọi học viên có được một công việc hoặc là được học cao hơn. Tôi phải cố lắm mới ngăn bản thân phát ra tiếng ngáy ngủ, và tôi tự hỏi là sao giáo sư Westford có thể ngồi đó và lắng nghe mớ nhảm nhí này của ông Morrisey với khuôn mặt nghiêm túc nhỉ?
“Và cháu nên ý thức được rằng,” ông Morrisey nói và lấy ra một quyển sổ hướng dẫn và lật giở từng trang, “Chúng tôi sẽ có những lần kiểm tra thuốc cấm ngẫu nhiên đối với các học viên trong suốt năm học. Nếu chúng tôi tìm thấy bất kì loại thuốc bất hợp pháp nào trên đồ dùng hay trong người học viên vào bất cứ thời điểm nào, người giám hộ của học viên ấy sẽ được thông báo và cậu ta sẽ bị loại khỏi chương trình HÒA NHẬP và bị đuổi học. Vĩnh viễn. Tuy nhiên cũng phải nói rằng phần lớn học viên ở đây bị đuổi vì lý do bạo lực.”
Ông Morrisey đưa cho tôi và giáo sư Westford mỗi người một bản photo nội quy tại đây. Sau đó ông ấy đặt tay lên cái bụng bự và mỉm cười, nhưng nụ cười đó không thể lừa tôi được. Ông ta là một tên quản ngục dữ tợn. “Mọi người có câu hỏi nào không?” Ông ấy hỏi, giọng đều đều, nhưng tôi không chút nghi ngờ là giọng ông ta hoàn toàn có thể to hơn hẳn khẩu lệnh của các sĩ quan quân đội.
Giáo sư nhìn tôi rồi nói, “Tôi nghĩ là không.” “Tốt. Sau đây chúng ta xử lí nốt việc này rồi cháu có thể quay về trường.” Ông ta lại đưa một tờ giấy cho chúng tôi. “Đây là một bản cam kết, nội dung bao gồm tôi đã nói về tất cả luật lệ của chương trình để cháu hiểu và cháu đồng ý làm theo.”
Tôi thấy có ba ô chữ kí trên tờ giấy, một cho tôi, một cho bố mẹ hoặc người giám hộ, và một cho một nhân viên tại đây. Tờ giấy ghi:
“Tôi,_____________, cam kết là sau khi ký tên, tôi sẽ tuân theo những quy định trong bảng nội quy của chương trình HÒA NHẬP. Tôi hiểu tất cả các quy định mà người quản lý đã giải thích. Tôi cũng biết rằng nếu tôi vi phạm vì bất cứ lý do nào thì tôi sẽ phải chịu các hình thức kỷ luật bao gồm cấm túc tại nhà, đi đến các buổi tư vấn, và/hoặc bị trục xuất khỏi chương trình HÒA NHẬP.”
Thực chất ý của nó là:
“Tôi, _____________, trao sự tự do của mình cho quản lý của HÒA NHẬP. Khi ký giấy cam kết này, tôi xác nhận cuộc đời tôi sẽ bị người khác dắt mũi và tôi sẽ tồn tại một cách khổ sở tại Colorado.”
Tôi không nghĩ quá nhiều về nó khi tôi kí tên mình lên đó và đưa cho giáo sư Westford để ông ấy ký. Tôi đơn giản chỉ muốn kết thúc để đi về. Chẳng ích gì khi cố tranh cãi cả. Sau khi tờ giấy được ký và nhét vào cuộc đời tôi, hai chúng tôi rời khỏi và tôi được yêu cầu phải có mặt ở đây trước ba giờ từ thứ hai đến thứ sáu, sai lịch được coi là phạm luật. Tôi phát hiện ra rằng tôi bị quá nhiều điều luật chồng chất lên người, và chỉ là vấn đề thời gian trước khi tôi phá vỡ đống luật đó.
***
“Alex ở đây để chúng ta có thể cùng thảo luận về những gì sắp diễn ra vào hôm nay. Chúng ta sẽ yêu cầu tòa trao quyền giám hộ cháu cho chú, và đổi lại cháu phải có thái độ hợp tác và chấp nhận tham gia vào một chương trình đặc biệt sau giờ học.”
Tôi nhìn vào đĩa thức ăn vẫn còn một nửa và buông dĩa xuống. “Cháu tưởng chúng ta chỉ phải đi tới tòa vì chuyện quyền giám hộ chứ. Giờ thì cháu cảm giác như phạm nhân đang bị bịt mắt áp giải ra pháp trường và được cho một điếu thuốc cuối cùng vậy.”
“Nó không phải là chuyện gì to tát cả,” Alex nói. “Chương trình đó được gọi là chương trình HÒA NHẬP.”
Giáo sư Westford ngồi phía bên kia bàn thêm vào. “Đó là một chương trình đặc biệt dành cho những thanh thiếu niên gặp rắc rối.”
Tôi nhìn sang Alex để được giải thích rõ hơn.
Alex hắng giọng. “Đó là một chương trình cho những đứa dính dáng đến pháp luật, Carlos. Em sẽ ở đó mỗi ngày sau giờ học.” Anh nói.
Họ đang đùa tôi à? “Em đã bảo anh rồi, chỗ thuốc đó không phải của em.”
Giáo sư Westford đặt cốc xuống bàn. “Thế hãy cho chú biết nó là của ai.”
“Cháu không biết.”
“Thế thì không được rồi,” giáo sư nói.
“Đó là luật im lặng.” Alex nói.
Giáo sư Westford không hiểu. “Là sao?”
Alex ngước nhìn lên. “Em biết một thành viên của băng Guerreros Del Barrio,” anh ấy nói. “Luật im lặng bảo vệ tất cả các thành viên, vì thế cậu ta sẽ không hé miệng, kể cả khi biết việc đó là ai làm.”
Giáo sư Westford thở dài. “Luật im lặng chẳng giúp gì cho em trai em được, nhưng thầy hiểu rồi. Và điều đó khiến chúng ta không có lựa chọn nào khác ngoài yêu cầu tòa cho Carlos tham gia vào chương trình HÒA NHẬP. Đó là một chương trình rất hay, Carlos ạ. Nó dành cho những đứa trẻ bị đuổi học hoặc trẻ vị thành niên phạm tội. Với chương trình này, cháu có thể lấy được bằng trung học và xin vào đại học sau này.”
“Cháu sẽ không học đại học.”
“Thế thì cháu định làm gì sau khi tốt nghiệp trung học?” Giáo sư Westford hỏi. “Đừng nói với chú là đi bán thuốc cấm nhé, vì cuối cùng thể nào cháu cũng bị tóm thôi.”
“Chú thì biết gì chứ chú Dick? Ngồi trong một căn biệt thự ăn thức ăn hữu cơ vớ vẩn và dạy đời thì dễ lắm. Chỉ khi chú từng ở trong trường hợp của cháu thì chú mới có quyền phán xét. Còn không thì cháu sẽ không nghe một lời nào đâu.”
“Mẹ muốn chúng ta có một cuộc sống tốt đẹp hơn bà,” Alex nói. “Hãy làm thế vì mẹ đi.”
“Sao cũng được,” tôi nói khi bỏ cái đĩa vào bồn rửa vì tôi hoàn toàn không còn khẩu vị để ăn thêm bất cứ thứ gì. “Được thôi, chúng ta hãy đi kết thúc điều khốn nạn này đi.”
Giáo sư Westford cầm cặp táp lên và thở phào nhẹ nhõm. “Sẵn sàng chưa chàng trai?”
Tôi nhắm mắt lại và úp lòng bàn tay lên hai mắt. Tôi chỉ hy vọng là khi mở mắt ra tôi đã trở lại Chicago. “Chú đâu thực sự muốn cháu trả lời phải không?”
Nụ cười nửa miệng hiện ra trên gương mặt ông. “Ừ, không hẳn. Và cháu nói đúng, chú không ở trong hoàn cảnh của cháu, nhưng cháu cũng đâu ở trong hoàn cảnh của chú, phải không?”
“Thôi nào giáo sư. Cháu dám cá rằng vấn đề to nhất mà chú phải đối mặt là không biết nên lựa chọn câu lạc bộ nhạc đồng quê nào để tham gia.”
“Còn chú thì sẽ không cá thế nếu chú là cháu đâu,” ông nói khi chúng tôi cùng bước ra khỏi nhà. “Chú không tham gia vào câu lạc bộ nhạc đồng quê nào cả.”
Khi chúng tôi bước đến chỗ cái xe của ông, hoặc chính xác hơn là cái mà tôi nghĩ là cái xe của ông, tôi lùi lại.
“Cái gì đây ạ?”
“Một chiếc xe thông minh.”
Nó trông như một con SUV được cải tạo một cách ngu ngốc và trở thành một chiếc xe thông minh. Tôi sẽ không ngạc nhiên nếu giáo sư Westford nói rằng nó là một chiếc xe đồ chơi mà bọn trẻ hay lái lòng vòng.
“Nó là chiếc xe tiết kiệm nhiên liệu. Vợ chú hay lái chiếc xe này, và vì chú cũng chỉ lái xe đi làm và về nhà nên nó đúng là một sự lựa chọn hoàn hảo. Nếu cháu muốn lái nó thì lên thử đi.”
“Chúng ta cũng có thể dùng xe của cháu,” Alex nói.
“Thôi cám ơn anh,” tôi nói và mở cửa chiếc xe thông mình rồi chui vào băng ghế bé tí đằng sau. Thật ra thì nó không nhỏ như tôi thấy bên ngoài, nhưng ở trong này làm tôi cảm giác như đang ở trong một con tàu vũ trụ thu nhỏ.
*
Mất khoảng một tiếng đồng hồ thì thẩm phán mới chấp nhận quyền giám hộ tạm thời của giáo sư và chấp nhận cho tôi tham gia chương trình HÒA NHẬP thay vì bị bỏ tù hay là phải đi lao động công ích. Alex đã đi trước vì anh ấy có bài kiểm tra, nên tôi đi theo người giám hộ mới để đăng ký chương trình HÒA NHẬP và sau đó đến trường.
Chương trình ấy được tổ chức trong một tòa cao ốc gạch nâu cách trường trung học vài tòa nhà. Sau một lúc đợi bên ngoài, chúng tôi được đưa vào phòng của giám đốc.
Một người đàn ông da trắng cao to, nặng phải hơn trăm ký đón chào chúng tôi. “Tôi là Ted Morrisey, giám đốc của chương trình HÒA NHẬP. Và chắc cháu là Carlos.” Ông ta lật một tập hồ sơ và nói, “Hãy nói cho chú vì sao cháu ở đây.”
“Vì yêu cầu của tòa,” Tôi nói với ông ta.
“Trong này nói rằng cháu bị bắt vào thứ sáu tuần trước vì tội tàng trữ thuốc cấm trong trường học.” Ông ấy ngẩng lên. “Đây là một tội khá nghiêm trọng.”
Ờ, bởi vì tôi bị bắt. Vấn đề còn ở chỗ, tôi là một thằng Mexico dính dáng tới băng đảng, nên không bao giờ có chuyện ông ta sẽ tin là tôi đã bị hãm hại. Dám cá là ông ta đã nghe câu “Cháu không làm việc đó” từ phần lớn những đứa phải vào đây. Tôi sẽ tìm ra đứa nào hãm hại tôi… và đến cuối cùng tôi sẽ trả thù.
Trong nửa tiếng tiếp theo, ông chú Morrisey đọc thuộc lòng bài giảng đại khái về việc tôi phải kiểm soát được tương lai và số phận tôi thế nào. Kiểu đây là cơ hội cuối cùng của tôi, nếu tôi muốn thành công, chương trình HÒA NHẬP sẽ giúp tôi có được công cụ để vươn tới ước mơ bla bla… Khi tốt nghiệp, cố vấn nghề nghiệp sẽ giúp mọi học viên có được một công việc hoặc là được học cao hơn. Tôi phải cố lắm mới ngăn bản thân phát ra tiếng ngáy ngủ, và tôi tự hỏi là sao giáo sư Westford có thể ngồi đó và lắng nghe mớ nhảm nhí này của ông Morrisey với khuôn mặt nghiêm túc nhỉ?
“Và cháu nên ý thức được rằng,” ông Morrisey nói và lấy ra một quyển sổ hướng dẫn và lật giở từng trang, “Chúng tôi sẽ có những lần kiểm tra thuốc cấm ngẫu nhiên đối với các học viên trong suốt năm học. Nếu chúng tôi tìm thấy bất kì loại thuốc bất hợp pháp nào trên đồ dùng hay trong người học viên vào bất cứ thời điểm nào, người giám hộ của học viên ấy sẽ được thông báo và cậu ta sẽ bị loại khỏi chương trình HÒA NHẬP và bị đuổi học. Vĩnh viễn. Tuy nhiên cũng phải nói rằng phần lớn học viên ở đây bị đuổi vì lý do bạo lực.”
Ông Morrisey đưa cho tôi và giáo sư Westford mỗi người một bản photo nội quy tại đây. Sau đó ông ấy đặt tay lên cái bụng bự và mỉm cười, nhưng nụ cười đó không thể lừa tôi được. Ông ta là một tên quản ngục dữ tợn. “Mọi người có câu hỏi nào không?” Ông ấy hỏi, giọng đều đều, nhưng tôi không chút nghi ngờ là giọng ông ta hoàn toàn có thể to hơn hẳn khẩu lệnh của các sĩ quan quân đội.
Giáo sư nhìn tôi rồi nói, “Tôi nghĩ là không.” “Tốt. Sau đây chúng ta xử lí nốt việc này rồi cháu có thể quay về trường.” Ông ta lại đưa một tờ giấy cho chúng tôi. “Đây là một bản cam kết, nội dung bao gồm tôi đã nói về tất cả luật lệ của chương trình để cháu hiểu và cháu đồng ý làm theo.”
Tôi thấy có ba ô chữ kí trên tờ giấy, một cho tôi, một cho bố mẹ hoặc người giám hộ, và một cho một nhân viên tại đây. Tờ giấy ghi:
“Tôi,_____________, cam kết là sau khi ký tên, tôi sẽ tuân theo những quy định trong bảng nội quy của chương trình HÒA NHẬP. Tôi hiểu tất cả các quy định mà người quản lý đã giải thích. Tôi cũng biết rằng nếu tôi vi phạm vì bất cứ lý do nào thì tôi sẽ phải chịu các hình thức kỷ luật bao gồm cấm túc tại nhà, đi đến các buổi tư vấn, và/hoặc bị trục xuất khỏi chương trình HÒA NHẬP.”
Thực chất ý của nó là:
“Tôi, _____________, trao sự tự do của mình cho quản lý của HÒA NHẬP. Khi ký giấy cam kết này, tôi xác nhận cuộc đời tôi sẽ bị người khác dắt mũi và tôi sẽ tồn tại một cách khổ sở tại Colorado.”
Tôi không nghĩ quá nhiều về nó khi tôi kí tên mình lên đó và đưa cho giáo sư Westford để ông ấy ký. Tôi đơn giản chỉ muốn kết thúc để đi về. Chẳng ích gì khi cố tranh cãi cả. Sau khi tờ giấy được ký và nhét vào cuộc đời tôi, hai chúng tôi rời khỏi và tôi được yêu cầu phải có mặt ở đây trước ba giờ từ thứ hai đến thứ sáu, sai lịch được coi là phạm luật. Tôi phát hiện ra rằng tôi bị quá nhiều điều luật chồng chất lên người, và chỉ là vấn đề thời gian trước khi tôi phá vỡ đống luật đó.
***