Dừng hình tại thời điểm bà em đang quan sát con vàng, thì ông em trở mình, miệng khẽ ú ớ nói mớ. Bà em vì thế cũng dừng lại việc kia, trở mình theo ông, không kịp nhìn thấy biểu cảm của con vàng ntn, lúc sau nhìn lại thì nó không còn ngồi ở đó nữa, cũng ko rõ nó đã đi đâu. Sau đấy, bà kêu ông trở vào giường nằm vì nửa đêm rồi. Gà chưa gì đã gáy. Bà cung ngủ luôn vì trải qua chuyện lạ lùng khiến bà hơi mệt.
Sáng hôm sau, bà dậy muộn hơn thường ngày. Bình thường, ông bà dậy sớm lắm, tầm 5, 6 giờ sáng gì đấy. Hôm nay, ông dậy từ lâu rồi mà bà 6 rưỡi mới dậy. Bà vắt mùng miềng rồi đi ra sân thì vừa lúc thấy ông đang thấp thoáng từ ngoài vườn đi vào. Vẻ mặt không hiểu làm sao mà hơi khó chịu, miệng thì lẩm bẩm. Bà cất tiếng hỏi: " sao đấy ông? ". Ông vắt cái khăn mặt cũ lên một vai rồi bực bội nói: " không biết đứa chăn trâu nào thả trâu ra không trông coi, để nó húc sừng vào thân cây dừa, nát một đám. Thế này mà để nó húc thêm mấy lần nữa, đổ cây thì cả đám rào đổ hết! ".Nói đoạn này cho các bác rõ, là vườn nhà em giao với vườn nhà hàng xóm, ban đầu ngăn cách chỉ có bờ dậu, bụi dâm bụt rồi mấy cây dại mọc lên. Sau này, khi mấy cây dừa kia cao lớn hẳn, ông em mới dựng một cái bờ rào rõ hình hơn níu vào thân cây dừa mọc trên ranh giới hai vườn, cây này không cao bằng mấy cây kia, thân nhỏ hơn nhưng lại thẳng thắn nhất. Nó là cây xếp cuối cùng trong đội ấy, nên vị trí nằm ngay góc vườn phía đông nhà em. Nói chung là nó mọc " khéo " vãi chưởng, hay là ông bà nhà bên trồng như thế thì cái này em ko thấy bà nói nên cũng không rõ. Quay lại với ông bà em, lúc đấy bà em cũng chưa hình dung ra sự việc kiểu gì, bèn hỏi lại ông: " trâu gì mà đang yên đang lành húc vào thân cây? ". Ông nhăn mặt nói: " trâu điên ", rồi ra giếng rửa chân tay, bà em liếc ông một cái kiểu ghét lắm, đành tự mình ra vườn đi xem tình hình thế nào. Góc vườn là cây dừa đứng thẳng như chiếc cọc vững chãi, phần bên trên gần gốc cây chừng khoảng một gang tay, một đám thân cây trầy trụa, chi chít vết ngang dọc như thể bị một con dao rựa bổ vào, nhưng không sâu và không sắc nét. Dưới gốc cây, đất tung toé, như bị dày xéo. Bà em trở vào, bụng một mớ hỗn độn, mấy ngày nay sao gặp lắm chuyện khó hiểu thế không biết.
Lúc dọn cơm lên, bà mới nói với ông: " ông xem, trâu lớn nó mà húc thì vị trí nó phải cao cao ngang tầm con trâu, nãy tôi ra xem, nom thấy không phải trâu, nó gần ngay gốc cây thế kia, liệu có đứa nào lẻn vào muốn chặt trộm cây dừa không? ". Ông vừa và cơm vừa đáp: " Ở nhà cả ngày, có thấy thằng nào lẻn vào đâu, có thì con vàng nó đã phát hiện rồi. Mà cả cây dừa như thế, muốn chặt là chặt được ngay đâu, không trộm tre thì thôi đi trộm dừa. Đứa nào điên muốn hái trộm dừa mà lại đi chặt cả cây không? Rõ vớ vẩn cũng nói ". Bà đằng hằng, nhăn mặt nói: " thế trâu húc thì vị trí nó phải ở bên ngoài bờ rào tre chứ, đằng này nó còn ở phía trong vườn nhà ta ". Ông buông đũa xuống gắt bà: " thôi không phải lăn tăn làm gì, từ nay mai tôi ra canh xem, tao mà biết thằng nào thì tao cho một viên vào chân!". ( Viên đạn ạ, ông em hồi trẻ tham gia kháng chiến chống mỹ hay vụ gì bên Campuchia e lại không nhớ rõ. Tóm cái quần lại, ông vừa nóng tính, vừa rạn dĩ, bom đạn khốc liệt nơi chiến trường ông đã trải qua thời trai trẻ cả rồi.
Ăn cơm trưa xong, cái năng oi ả điểm thêm tiếng ve râm ran càng làm tăng thêm sự ngột ngạt của mùa hè. Ông nội em, đầu đội mũ cối, nách cắp cái võng vải xanh lá nay đã sờn bạc cả, lững thững đi xuống vườn. Cái võng này là kỷ niệm của ông thời còn đi bộ đội, được tiểu đội phát cho, sau này theo ông về quê, lấy vợ, sinh con cho đến tận bây giờ. Bà em thì ở trên nhà trông nom, thi thoảng lại để ý con vàng. Nói thật là từ khi xảy ra vụ kia, bà em cứ cân cấn điều gì đó về con chó này, nhưng lại không lý giải được, kiểu như nó chỉ là cảm giác. Mà bề ngoài nhìn, nó chả có gì khác biệt cả, chỉ là con chó cỏ lông vàng, mắt nâu như bao con chó quê khác mà thôi. Bà bảo, loài vật nó có giác quan nhạy bén hơn con người, nó có thể nhìn thấy, nghe thấy những thứ mà con người chúng ta không thấy được. Đối với những thứ kì dị mà bà đã trông thấy kia, có khi con vàng còn nhìn thấy một cách rõ ràng hơn. Nếu thế, thì không biết nó đã trông thấy gì. Biểu hiện hôm nay của nó cũng không giống với mọi ngày chút nào. Bình thường, hai buổi sáng và chiều, nó thường lẽo đẽo theo ông đi xuống vườn nhặt củi khô, lưỡi thè ra trông vẻ thích thú. Hôm nay thì không, lúc ông đi xuống vườn ban trưa là lúc nó đang ăn cơm, thấy ông, nó ngển cổ lên, mắt mở to theo dõi, hai tai vểnh lên cảnh giác, nó cứ giữ nguyên tư thế ấy mãi cho đến khi bóng ông khuất sau những tán hồng xiêm rậm rạp. Sau đó, nó khịt khịt mũi như đánh hơi, rồi lấm lét thu mình lấy đà nhảy phốc một cái lên nóc chuồng gà ghếch mõm lên hai chân trước nằm, mắt vẫn hướng về phía đội dừa cao to, bỏ dở đĩa cơm cá đang ăn. Bình thường là nó chén hết không xót một hột cơm nào, lớn nhanh lắm ạ. Mới hồi nào đem về còn be bé mà nay đã lớn gấp ba rồi, cứ như thánh gióng. Bảo sao nó nhảy cái là lên được nóc chuồng gà vốn cũng không cao lắm. Những hành động ấy đều được bà em nhìn thấy hết, lúc đó bà đang đứng xỉa răng trong gian buồng, có cửa sổ nhìn thẳng ra cái chuồng gà...
Về phần ông em, ăn cơm trưa xong định lên giường nghỉ một giấc rồi chiều xuống vừa nhặt củi vừa canh vườn luôn. Nhưng lại nhớ tới chuyện cây dừa, nhỡ trong lúc ngủ nó chui vào trộm tre hay mấy quả bưởi đang kỳ chín vàng ươm lúc lỉu trên cây mà ông bà để dành đợi bố và các chú, cô út đi học về mới hái thì sao đay. Nghĩ vậy nên ông đi luôn, đằng nào vườn cây cũng nhiều cây cao lớn, toả bóng mát xum xuê, mắc võng nằm cũng là ý hay. Đang nằm đung đưa nhè nhẹ trên chiếc võng cũ, trong khung cảnh cây cối xanh tươi, ông lại mường tượng ra những hình ảnh khi còn đi bộ đội. Đồng đội ông, có người chết ngay trên chiếc võng khi đang nằm ngủ một giấc ngắn ngủi ntn, vì bom rơi, đạn lạc, vì địch phục kích, vì chiến tranh... Rồi ông cũng ngủ quên từ lúc nào, tính ông là thế, đặt lưng xuống, phút trước phút sau là ngủ ngay được, chả có suy nghĩ điều gì cả. Chỗ ông em mắc võng nằm là hai cây xoan được trồng từ lâu, cành lá xum xuê, mọc song song với nhau, ngay giữa vườn. Ông nằm đầu hướng ra phía góc vườn phía đông để dễ tiện quan sát khu vực ấy. Sau đó ngủ quên mất. Phía trên nhà, bà em cũng tranh thủ lên giường chợp mắt một lúc, tầm được hơn tiếng thì thấy tiếng dép lẹp xẹp của ông, ông đi thẳng từ dưới vườn vào nhà ngồi phịch xuống ghế, rót chén nước chè đặc thật đầy rồi đưa lên hớp một ngụm hết sạch. Vẻ mặt ông lúc này nom khó hiểu lắm. Bình thường, có chuyện gì, ông ít biểu hiện trên mặt, chỉ im lặng. Với lại, khi từ vườn lên, bao giờ ông cũng ra giếng rửa chân tay, mặt mũi rồi mới vào nhà. Bà nghe thế trở dậy xỏ dép bước ra hỏi, lời còn chưa kịp ra đến miệng đã bị tiếng sủa gay gắt của con vàng chặn lại. Không ai bảo ai, cả ông và bà đều quay đầu nhìn về phía khu vườn, nơi có tiếng chó sủa nhát gừng nhưng dữ dội và đầy vang vọng...
Sáng hôm sau, bà dậy muộn hơn thường ngày. Bình thường, ông bà dậy sớm lắm, tầm 5, 6 giờ sáng gì đấy. Hôm nay, ông dậy từ lâu rồi mà bà 6 rưỡi mới dậy. Bà vắt mùng miềng rồi đi ra sân thì vừa lúc thấy ông đang thấp thoáng từ ngoài vườn đi vào. Vẻ mặt không hiểu làm sao mà hơi khó chịu, miệng thì lẩm bẩm. Bà cất tiếng hỏi: " sao đấy ông? ". Ông vắt cái khăn mặt cũ lên một vai rồi bực bội nói: " không biết đứa chăn trâu nào thả trâu ra không trông coi, để nó húc sừng vào thân cây dừa, nát một đám. Thế này mà để nó húc thêm mấy lần nữa, đổ cây thì cả đám rào đổ hết! ".Nói đoạn này cho các bác rõ, là vườn nhà em giao với vườn nhà hàng xóm, ban đầu ngăn cách chỉ có bờ dậu, bụi dâm bụt rồi mấy cây dại mọc lên. Sau này, khi mấy cây dừa kia cao lớn hẳn, ông em mới dựng một cái bờ rào rõ hình hơn níu vào thân cây dừa mọc trên ranh giới hai vườn, cây này không cao bằng mấy cây kia, thân nhỏ hơn nhưng lại thẳng thắn nhất. Nó là cây xếp cuối cùng trong đội ấy, nên vị trí nằm ngay góc vườn phía đông nhà em. Nói chung là nó mọc " khéo " vãi chưởng, hay là ông bà nhà bên trồng như thế thì cái này em ko thấy bà nói nên cũng không rõ. Quay lại với ông bà em, lúc đấy bà em cũng chưa hình dung ra sự việc kiểu gì, bèn hỏi lại ông: " trâu gì mà đang yên đang lành húc vào thân cây? ". Ông nhăn mặt nói: " trâu điên ", rồi ra giếng rửa chân tay, bà em liếc ông một cái kiểu ghét lắm, đành tự mình ra vườn đi xem tình hình thế nào. Góc vườn là cây dừa đứng thẳng như chiếc cọc vững chãi, phần bên trên gần gốc cây chừng khoảng một gang tay, một đám thân cây trầy trụa, chi chít vết ngang dọc như thể bị một con dao rựa bổ vào, nhưng không sâu và không sắc nét. Dưới gốc cây, đất tung toé, như bị dày xéo. Bà em trở vào, bụng một mớ hỗn độn, mấy ngày nay sao gặp lắm chuyện khó hiểu thế không biết.
Lúc dọn cơm lên, bà mới nói với ông: " ông xem, trâu lớn nó mà húc thì vị trí nó phải cao cao ngang tầm con trâu, nãy tôi ra xem, nom thấy không phải trâu, nó gần ngay gốc cây thế kia, liệu có đứa nào lẻn vào muốn chặt trộm cây dừa không? ". Ông vừa và cơm vừa đáp: " Ở nhà cả ngày, có thấy thằng nào lẻn vào đâu, có thì con vàng nó đã phát hiện rồi. Mà cả cây dừa như thế, muốn chặt là chặt được ngay đâu, không trộm tre thì thôi đi trộm dừa. Đứa nào điên muốn hái trộm dừa mà lại đi chặt cả cây không? Rõ vớ vẩn cũng nói ". Bà đằng hằng, nhăn mặt nói: " thế trâu húc thì vị trí nó phải ở bên ngoài bờ rào tre chứ, đằng này nó còn ở phía trong vườn nhà ta ". Ông buông đũa xuống gắt bà: " thôi không phải lăn tăn làm gì, từ nay mai tôi ra canh xem, tao mà biết thằng nào thì tao cho một viên vào chân!". ( Viên đạn ạ, ông em hồi trẻ tham gia kháng chiến chống mỹ hay vụ gì bên Campuchia e lại không nhớ rõ. Tóm cái quần lại, ông vừa nóng tính, vừa rạn dĩ, bom đạn khốc liệt nơi chiến trường ông đã trải qua thời trai trẻ cả rồi.
Ăn cơm trưa xong, cái năng oi ả điểm thêm tiếng ve râm ran càng làm tăng thêm sự ngột ngạt của mùa hè. Ông nội em, đầu đội mũ cối, nách cắp cái võng vải xanh lá nay đã sờn bạc cả, lững thững đi xuống vườn. Cái võng này là kỷ niệm của ông thời còn đi bộ đội, được tiểu đội phát cho, sau này theo ông về quê, lấy vợ, sinh con cho đến tận bây giờ. Bà em thì ở trên nhà trông nom, thi thoảng lại để ý con vàng. Nói thật là từ khi xảy ra vụ kia, bà em cứ cân cấn điều gì đó về con chó này, nhưng lại không lý giải được, kiểu như nó chỉ là cảm giác. Mà bề ngoài nhìn, nó chả có gì khác biệt cả, chỉ là con chó cỏ lông vàng, mắt nâu như bao con chó quê khác mà thôi. Bà bảo, loài vật nó có giác quan nhạy bén hơn con người, nó có thể nhìn thấy, nghe thấy những thứ mà con người chúng ta không thấy được. Đối với những thứ kì dị mà bà đã trông thấy kia, có khi con vàng còn nhìn thấy một cách rõ ràng hơn. Nếu thế, thì không biết nó đã trông thấy gì. Biểu hiện hôm nay của nó cũng không giống với mọi ngày chút nào. Bình thường, hai buổi sáng và chiều, nó thường lẽo đẽo theo ông đi xuống vườn nhặt củi khô, lưỡi thè ra trông vẻ thích thú. Hôm nay thì không, lúc ông đi xuống vườn ban trưa là lúc nó đang ăn cơm, thấy ông, nó ngển cổ lên, mắt mở to theo dõi, hai tai vểnh lên cảnh giác, nó cứ giữ nguyên tư thế ấy mãi cho đến khi bóng ông khuất sau những tán hồng xiêm rậm rạp. Sau đó, nó khịt khịt mũi như đánh hơi, rồi lấm lét thu mình lấy đà nhảy phốc một cái lên nóc chuồng gà ghếch mõm lên hai chân trước nằm, mắt vẫn hướng về phía đội dừa cao to, bỏ dở đĩa cơm cá đang ăn. Bình thường là nó chén hết không xót một hột cơm nào, lớn nhanh lắm ạ. Mới hồi nào đem về còn be bé mà nay đã lớn gấp ba rồi, cứ như thánh gióng. Bảo sao nó nhảy cái là lên được nóc chuồng gà vốn cũng không cao lắm. Những hành động ấy đều được bà em nhìn thấy hết, lúc đó bà đang đứng xỉa răng trong gian buồng, có cửa sổ nhìn thẳng ra cái chuồng gà...
Về phần ông em, ăn cơm trưa xong định lên giường nghỉ một giấc rồi chiều xuống vừa nhặt củi vừa canh vườn luôn. Nhưng lại nhớ tới chuyện cây dừa, nhỡ trong lúc ngủ nó chui vào trộm tre hay mấy quả bưởi đang kỳ chín vàng ươm lúc lỉu trên cây mà ông bà để dành đợi bố và các chú, cô út đi học về mới hái thì sao đay. Nghĩ vậy nên ông đi luôn, đằng nào vườn cây cũng nhiều cây cao lớn, toả bóng mát xum xuê, mắc võng nằm cũng là ý hay. Đang nằm đung đưa nhè nhẹ trên chiếc võng cũ, trong khung cảnh cây cối xanh tươi, ông lại mường tượng ra những hình ảnh khi còn đi bộ đội. Đồng đội ông, có người chết ngay trên chiếc võng khi đang nằm ngủ một giấc ngắn ngủi ntn, vì bom rơi, đạn lạc, vì địch phục kích, vì chiến tranh... Rồi ông cũng ngủ quên từ lúc nào, tính ông là thế, đặt lưng xuống, phút trước phút sau là ngủ ngay được, chả có suy nghĩ điều gì cả. Chỗ ông em mắc võng nằm là hai cây xoan được trồng từ lâu, cành lá xum xuê, mọc song song với nhau, ngay giữa vườn. Ông nằm đầu hướng ra phía góc vườn phía đông để dễ tiện quan sát khu vực ấy. Sau đó ngủ quên mất. Phía trên nhà, bà em cũng tranh thủ lên giường chợp mắt một lúc, tầm được hơn tiếng thì thấy tiếng dép lẹp xẹp của ông, ông đi thẳng từ dưới vườn vào nhà ngồi phịch xuống ghế, rót chén nước chè đặc thật đầy rồi đưa lên hớp một ngụm hết sạch. Vẻ mặt ông lúc này nom khó hiểu lắm. Bình thường, có chuyện gì, ông ít biểu hiện trên mặt, chỉ im lặng. Với lại, khi từ vườn lên, bao giờ ông cũng ra giếng rửa chân tay, mặt mũi rồi mới vào nhà. Bà nghe thế trở dậy xỏ dép bước ra hỏi, lời còn chưa kịp ra đến miệng đã bị tiếng sủa gay gắt của con vàng chặn lại. Không ai bảo ai, cả ông và bà đều quay đầu nhìn về phía khu vườn, nơi có tiếng chó sủa nhát gừng nhưng dữ dội và đầy vang vọng...